مهدى سودانى در حال تشكيل دولت بود كه و با گرفت و نهم رمضان 1302 ق در شهر امّ درمان « 1 » در گذشت . مزار وى در امّ درمان تا به امروز زيارتگاه است . قيام مهدى سودانى ، در واقع ، به نوعى قيام عليه غرب و تمدّن غربى هم تلّقى شده است ؛ زيرا سال‌ها بود كه غربىها آن نواحى را به اسم استعمار و آبادانى ، تحت سلطهء خود داشتند ، گرچه اين تسلّط به اسم تسلّط مصر بر سودان بود . هدف مهدى دفع سلطهء تركان بود و كسانى بود كه از قديم در مصر حكومت داشتند ( گر چه ديگر ترك نبودند ) ، رسماً عليه عيسويان شعار نمىداد . وى پيش از مرگ ، عبد اللَّه تعايشى را به جانشينى خود منصوب كرد . عبد اللَّه در نبردى كه ميان او و سپاه مصرى انگليسى در 1888 م رخ داد ، كشته شد . جانشين بعدى او ، على ود حلو بود كه دومين جانشين وى به حساب مىآمد . گفته شده : مهدى سودانى از حضور يافتن خود نزد پيامبر صلى الله عليه و آله در حال بيدارى و گرفتن فرمان‌هايى از ايشان ، ياد كرده است و همين طور از رسيدن به خدمت خضر نبى عليه السلام و برخى از مشايخ درگذشته و نيز عزرائيل . مهم‌ترين حكمى كه ادّعا شده از پيامبر صلى الله عليه و آله فرا گرفته ، همين است كه اگر كسى مهدويت او را نپذيرد ، كافر شده است . متن يكى از نامه‌هايى كه وى براى قبايل فرستاده ، چنان و چندان ادّعاى مهدويت و نشانه‌هاى آن را بيان مىكند كه جاى هيچ نوع ترديدى را در ادّعاى مهدويت توسّط وى رايج آن را باقى نمىگذارد . « 2 » سلطان مصر ، اين قبيل مطالب او را براى علماى الأزهر فرستاد تا در بارهء وى حكم كنند . آنان نيز به صراحت ، مهدويت او را رد كردند . يك اشكال وارد شده بر او ، اين بود كه مهدى نبايد در سودان قيام كند ؛ بلكه در مكّه ظهور مىكند . « 3 »

--> ( 1 ) . شهرى است در استان خارطومِ سودان . ( 2 ) . المهديّة فى الإسلام : ص 209 - 210 . نيز ، ر . ك : المهديّة فى الإسلام : ص 211 - 233 . ( 3 ) . مهدى از صدر اسلام تا قرن سيزدهم : ص 73 - 75 .