ادّعاى مهدويت در اندلس پيش از ظهور عبيد اللَّه فاطمى وجود دارد . در دورهء خلافت عبد اللَّه بن محمّد بن عبد الرحمان اموى - كه 25 سال طول كشيد - ، اندلس ، آشوب‌ها و فتنه‌هاى زيادى به خود ديد . در اين مدّت ، همّت دولت اموى ، صرف سركوبى شورش‌هاى داخلى مىشد و اين ، ضعف و فتورى اساسى در دولت و سرزمين اندلس ايجاد كرد . در سال 280 ق ، الفونسوى سوم پادشاه ليون ( جليقيّه ) توانست شهر سموره را از دست مسلمانان خارج كند و از آن پس ، از اين شهر به عنوان پايگاهى عليه مسلمانان - كه بربر بودند - ، استفاده كرد . به نوشتهء عنان ، چون فتنه شدّت گرفت و بر ساير نواحى گسترش يافت ، در طليطله و طلبيره ، احمد بن معاويه ، معروف به ابن القط ظهور كرد . احمد بن معاويه ، از اعقاب هشام بن عبد الرحمان بود . او در ميان بربرها به دعوت پرداخت و خود را مهدى خواند . احمد ، مردى دانا ، شعبده‌گر ، تيزهوش و با عزم و اراده بود . جماعت كثيرى از بربرها گرد او را گرفتند و او اعلام جهاد كرد و براى گشودن سموره لشكر در حركت آورد . در نبردى كه ميان آنها صورت گرفت ، ابتدا مسيحيان شكست خوردند ؛ امّا با جدا شدن شمارى از ياران وى ، در نبرد بعدى در سال 288 ق ، به رغم پايدارى او ، وى كشته شد . « 1 » به طور قطع ، حركت وى ، همانطور كه شوقى ضيف يادآور شده ، صبغهء شيعى نداشته « 2 » و نشانگر آن است كه باور مهدويت و ادّعاى آن ، در عمق تسنّن اموى هم ريشه داشته است . 11 . عبيد اللَّه مهدى ( 296 ق ) اين ادّعا كه مهدى از مغرب اقصى ظهور خواهد كرد نه مكّه ، حكايت از آن دارد كه در اين ديار ، بارها و بارها كسانى به نام مهدى خروج كرده و برخى از آنان مانند عبيد

--> ( 1 ) . تاريخ دولت اسلامى در اندلس : ج 1 ص 372 - 373 . ( 2 ) . تاريخ الأدب العربى : ج 8 ص 54 .