به تدريج از ميان رفت . « 1 » پس از شهادت امام هادى عليه السلام گروهى به امامت فرزندش محمّد - كه پيش از آن در كودكى در گذشته بود - ، معتقد شدند و او را زنده دانستند ، « 2 » چنان كه پس از شهادت امام حسن عسكرى عليه السلام ، يكى از گروه‌هايى كه در ميان شيعه ظاهر شدند ، او را « حىّ لا يموت ( زنده‌اى كه نمىميرد ) » دانستند كه غيبت كرده و « قائم » خواهد بود . آنان تفسيرهاى متفاوتى از اين موضوع داشتند . « 3 » به گفتهء نوبختى ، از ميان سيزده انشعابى كه پس از شهادت امام عسكرى عليه السلام در ميان شيعيان پديد آمد ، گروه دوازدهم ، همان اماميّه هستند كه بر اساس نصوص قطعى شيعى ، امامت و مهدويت را در فرزند امام عسكرى عليه السلام باقى مىدانند . « 4 » گروه‌ها و انشعاب‌هاى ديگر ، معمولًا فرقه‌هاى كوچك و غير قابل اعتنايى بودند كه هيچ گاه نمود بيرونى يا علمى پيدا نكرده‌اند . 8 . جنبش سفيانى - مهدوى ( 195 ق ) جنبش سفيانى ، از يك سو به دليل وجود ادّعاى مهدويت ، مهدىگرايانه است و از سوى ديگر ، به دليل طرح مسئلهء سفيانى ، نقشى مهم در مسائل روايى و جارى در ادبيّات مهدويت دارد . مفهوم سفيانى در كنار الفاظ : مهدى ، عيسى و قحطانى ، يكى از مفاهيم نسبتاً كليدى در اين مبحث است . گفته شده : جنبش سفيانى مربوط به على بن عبد اللَّه بن خالد بن يزيد بن معاويه بوده است كه به ابو العميطر سفيانى شهرت داشت . مادر وى نفيسه دختر عبيد اللَّه بن عبّاس بن على بن ابى طالب دانسته شده و او اظهار مىكرده كه من از دو شيخ صفّين يعنى على و معاويه هستم . وى در سال 195 ق ، با ادّعاى آن كه مهدى منتظر است ، مردم را به خلافت خود دعوت

--> ( 1 ) . ر . ك : الواقفيّة دراسة تحليليّة . ( 2 ) . فرق الشيعة : ص 94 . ( 3 ) . فرق الشيعة : ص 96 - 98 . ( 4 ) . فرق الشيعة : ص 110 - 111 .