از اولاد فاطمه عليها السلام بود و هم نام پيامبر را بر خود داشت و پدرش نيز همنام پدر پيامبر صلى الله عليه و آله بود . بايد توجّه داشت كه بيشتر اين نقل‌هاى ملاحم و فتن در اين مقطع ، در جهت ساقط كردن امويان و روى كار آوردن عبّاسيان و القاى اين معناست كه دولت عبّاسيان بادوام خواهد بود . البتّه در ادامه ، نقل‌هايى عليه عبّاسيان هم هست كه نشان مىدهد يكى دو دهه بعد با ظهور جريان استبدادى منصور ، رواياتى عليه آنان و به نفع ديگران ساخته شده است . نقل‌هايى كه در كتاب الفتن در باب « فى خروج بنى العبّاس » آورده ، همگى نشانگر آن اند كه خروج پرچم‌هاى سياه ، نقل‌هايى است كه از قول بزرگان صدر اسلام ، براى توجيه دولت عبّاسى بيان شده است . « 1 » ادّعاهاى مهدويت در اين دوره ، عمدتاً از سوى عبّاسيان بوده است و آنان خود را مصداق مهدى مىدانستند . القابى مانند : سفّاح ، « 2 » منصور ، مهدى ، هادى و رشيد ، از جمله القابى هستند كه نشان از نوعى باور به مهدويت است . البتّه اين كه تلقّى آنان از مهدويت در آن زمان چه بوده است ، بايد بيشتر بررسى گردد ؛ ولى قطعى است كه اين تصوّر كه آن زمان ، دقيقاً همين مفهوم و معنايى كه ما از مهدى سراغ داريم ، در اذهان عامّهء مردم بوده ( صرف نظر از احاديث اصيل مربوط به مهدى عليه السلام ) ، درست نيست . همچنين در اين كه آنان خود را مهدى مىدانستند و القابى را كه نشانى از مهدويت بود ، در بارهء خود به كار مىبردند ، ترديدى وجود ندارد . در احاديث ساختگى نيز - كه برخى از آنها از ابن عبّاس نقل شده - ،

--> ( 1 ) . ر . ك : همان : ص 201 - 203 و 209 و ر . ك : همين دانش‌نامه : ج 6 ص 60 ( بخش هفتم / فصل پنجم / پژوهشى در روايات / رايات سود ) . ( 2 ) . گرديزى ، لقب مهدى را به نام سفّاح افزوده ، مىنويسد : « دولت عبّاسيان پديد آمد و مهدى ابو العبّاس عبد اللَّه‌بن محمّد بن على السفّاح - رحمة اللَّه عليه - به خلافت بنشست » ( زين الأخبار : ص 134 ) .