روى مهدويت عبّاسيان ، تأكيد شده است . « 1 » 5 . محمّد بن عبد اللَّه بن حسن ( نفس زكيّه ) ( م 145 ق ) از حوالى سال 120 ق به بعد ، بويژه زمانى كه زيد بن على ، مقدّمات قيام خود را فراهم كرد ، توجّه به سمت علويان بيشتر شد . پس از شكست و كشته شدن وى ، با شدّت گرفتن جريان‌هاى شورشى عليه امويان ، فضاى اخبار و آثار در بارهء مهدويت ، رو به فزونى گذاشت . شايد بتوان گفت : در اين دوره ، هيچ شخصى به اندازهء محمّد بن عبد اللَّه بن حسن بن حسن ( نفس زكيّه ) ، شهرت به « مهدى » نداشت و نيافت . عمر بن شبّه ، از منابع خود نقل كرده است كه در ميان عامّهء مردم ، محمّد بن عبد اللَّه را مهدى مىناميدند ، به طورى كه به او « محمّد بن عبد اللَّه المهدى » گفته مىشد . « 2 » روايت اصفهانى ، حكايت از آن دارد كه عبد اللَّه بن حسن بن حسن در ابواء ، در اجتماع شمارى از بنى هاشم ، پسرش را مهدى خواند و ديگران هم پذيرفتند و با او بيعت كردند . « 3 » اندكى بعد ، عبّاسيان ، قدرت را به دست گرفتند و محمّد و برادرش ابراهيم همراه خانواده و شمارى از حاميان ، برابر آنان ايستادند كه همگى يا كشته شدند ( محمّد در 145 ق و ابراهيم در 146 ق ) يا در زندان‌ها مردند . اشارات به مهدويت محمّد در اخبار شيعى كوفه در اين سال‌ها متعدّد است . « 4 » چندين شاعر نيز در همان روزگار ، او را مهدى خواندند . « 5 » نوبختى در فرق الشيعة ، باور به مهدى بودن محمّد بن عبد اللَّه را مربوط به پس از

--> ( 1 ) . براى آگاهى از اين نقل‌ها ، ر . ك : أخبار الدولة العبّاسية : ص 29 ، 51 - 52 ، 207 و 256 ، البدء و التاريخ : ج 6 ص 95 . ( 2 ) . مقاتل الطالبيّين : ص 184 . ( 3 ) . مقاتل الطالبيّين : ص 185 . ( 4 ) . مقاتل الطالبيّين : ص 186 - 187 . ( 5 ) . مقاتل الطالبيّين : ص 215 .