محمد الريشهري
22
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
كانديداى اين لقب شدهاند . موسى بن طلحة بن عبيد اللَّه هم كه پس از مختار وارد كوفه شد ، همراه شمارى ديگر به بصره گريخت . در نقلى آمده است : « و كان فى زمانه يرون أنّه المهدى ؛ « 1 » » . البتّه ممكن است اين تعبير ، ساختهء دورهء بعد باشد ؛ امّا به هر حال اگر قرار باشد براى محمّد بن حنفيّه به كار رفته باشد ، بعيد نمىنمايد كه براى موسى پسر طلحه هم استفاده شده باشد . با اين حال ، كاربرد كلمهء « مهدى » از سوى شاعر معروف اموى يعنى جرير براى سليمان بن عبد الملك ، اين قول را تقويت مىكند . « 2 » به طورى كه اخبار سه دههء اخير دورهء امويان نشان مىدهند ، گرايش به ظهور مهدى به عنوان يك باور گسترده بسيار نيرومند بوده و گروههاى مختلف حتّى امويان سعى داشتند از آن استفاده كنند و خود و دولتشان را مصداق برخى از نقلهاى ملاحم و فتن بدانند . 4 . صالح بن طريف ( م 110 ق ) بربرها در طول قرون ، متّهم بودهاند كه به سرعت در اطراف شورشيانى كه به نام نبوّت يا مهدويت يا خارجيگرى ظهور مىكردند ، گرد آمده ، از آنان حمايت مىكنند . « 3 » بنيانگذار يكى از سلسلههاى حاكم در مغرب دور ، مردى به نام صالح بن طريف ( متولّد 110 ق ) است . در بارهء وى گفته شده است : اصل وى از برباط اندلس و يهودى النسب از نسل شمعون بوده است . مدّتها در شرق درس خواند و به گفتهء اين منابع ، نزد غيلان قدرى تحصيل كرد و درس سِحر را هم فرا گرفت . سپس به سرزمين تامسنا آمد . در آن جا اظهار اسلام و تعبّد كرد و زمانى كه مردم جذب وى
--> ( 1 ) . تاريخ دمشق : ج 60 ص 431 . ( 2 ) . تاريخ الأدب العربى : ج 2 ص 284 . ( 3 ) . معجم البلدان : ج 1 ص 361 مدخل « بربر » .