خواهد گرداند . « 1 » 3 . عمر بن عبد العزيز ( م 101 ق ) سياه بودن عصر اموى و خلفاى آن ، سبب شد تا همهء ستايش‌هاى احتمالى ، به عمر بن عبد العزيز نسبت داده شود كه از جملهء آنها به كار بردن لفظ « مهدى » در بارهء اوست . در نقلى برساخته از يهودى سابق ، وهب بن منبه ، آمده است كه گفت : « إن كان فى هذه الامّة مهدى فهو عمر بن عبد العزيز ؛ « 2 » اگر قرار باشد در اين امت ، مهدى باشد او عمر بن عبد العزيز است » . اين خبر براى نشان دادن سابقهء مهدويت در اين دوره ، جالب است . شبيه همين نقل نيز از حسن بصرى در بارهء عمر بن عبد العزيز نقل شده كه گفت : « إن كان مهدى فعمر بن عبد العزيز ، و إلّافلا مهدى إلّاعيسى بن مريم ؛ « 3 » » . چنين مطالبى حتّى به سعيد بن مسيّب و قتاده نيز نسبت داده شده است . « 4 » برادر عمر بن عبد العزيز به نام اصح ، او را « أشجّ بنى اميّة الذى يملأ الأرض عدلًا ؛ » خوانده است . « 5 » از همه عجيب‌تر ، اين كه اين نقل جعلى ، به نقل از امام باقر عليه السلام است كه : « النبى منّا و المهدى من بنى عبد شمس و لا نعلمه إلّاعمر بن عبد العزيز ؛ « 6 » پيامبر ، از ما و مهدى ، از بنى عبدشمس است و او را جز عمر بن عبد العزيز نمىدانيم » . نهادن نام مهدى ، صرفاً روى عمر بن عبد العزيز نبوده ؛ بلكه كسانى ديگر هم

--> ( 1 ) . التنبيه و الإشراف : ص 271 . ( 2 ) . المعرفة و التاريخ : ج 1 ص 613 ، البداية و النهاية : ج 9 ص 200 . ( 3 ) . تاريخ الخلفاء : ص 279 . ( 4 ) . البداية و النهاية : ج 9 ص 200 . ( 5 ) . انساب الاشراف : ج 8 ص 126 ، طبقات ناصرى : ج 1 ص 98 . نيز ، البدء و التاريخ : ج 2 ص 182 . براى طرح اين پرسش از طاووس ( از تابعين معروف ) كه آيا عمر بن عبد العزيز به خاطر رفع جور و ستم ، همان مهدى است ؟ او پاسخ داد : مهدى هست و نيست ؛ چون عدل را كامل نكرد ( تاريخ دمشق : ج 45 ص 189 ) طاووس در اين جا مهدى را به معناى لغوى آن به كار برده است ( ر . ك : البداية و النهايه : ج 9 ص 200 ) . ( 6 ) . الطبقات الكبرى : ج 5 ص 333 .