محمد الريشهري

85

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

ايشان و مراد از پنجم ، نسل پنجم از ايشان است . پس از امام كاظم عليه السلام ، امام رضا عليه السلام يك نسل جلوتر مىآيد و در معرفى قائم مىفرمايد : ذاكَ الرّابِعُ مِن وُلدى ، يُغَيِّبُهُ اللَّهُ فى سِترِهِ ما شاءَ . « 1 » او چهارمين نفر از نسل من است . خداوند ، او را در پردهء غيب خود ، هر اندازه بخواهد ، نگاه مىدارد . امام جواد عليه السلام و امام هادى عليه السلام نيز هر يك به ترتيب ، او را سومين و دومين نسل خود بر مىشمرند « 2 » و در آخرين حلقه ، امام حسن عسكرى عليه السلام قائم را فرزند خود مىخواند و به غيبتش اشاره مىكند . امام عسكرى عليه السلام همچنين سال 260 هجرى را آغاز اختلاف شيعه خوانده « 3 » و در سخنى ديگر ، اين اختلاف را در بارهء جانشين خود دانسته است . « 4 » از اين رو ، بسيارى از شيعيان مىتوانستند با كنار هم نهادن اين دو سخن ، شروع غيبت را حدس بزنند . 2 - 3 . دو بخشى و طولانى بودن غيبت از ديگر اقدامات علمى امامان عليهم السلام براى كاستن از غرابت و جلوگيرى از انحرافات اعتقادى و نااميدى شيعيان ، آگاهىبخشى آنان در بارهء شكل و دورهء زمانى غيبت است . آنان افزون بر تعيين سرآغاز غيبت ، چگونگى آن را نيز توضيح داده و بيان داشته‌اند كه غيبت امام به صورت محدود شروع مىشود ؛ « 5 » امّا در آن حد نمىماند و

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 119 ( خبر دادن امام رضا عليه السلام از غيبت امام مهدى عليه السلام ) . ( 2 ) . ر . ك : ص 121 ( خبر دادن امام جواد عليه السلام از غيبت امام مهدى عليه السلام ) و ص 123 ( خبر دادن امام هادى عليه السلام ازغيبت امام مهدى عليه السلام ) . ( 3 ) . كمال الدين : ص 408 ح 6 . ( 4 ) . ر . ك : ج 2 ص 55 ( بخش يكم / فصل چهارم / نهى از انكار امامت امام قائم عليه السلام ) . ( 5 ) . ر . ك : ص 115 ( خبر دادن امام صادق عليه السلام از غيبت امام مهدى عليه السلام ) و ص 127 ( دو غيبت كوتاه و بلند دارد ) و . . . .