افتاده است يا در بيدارى ! و چون چند نوبت زبان گزارش عوض شده ، نمىتوان به درستى ، آن را مشخّص كرد . متن اصلى عربى بوده و سپس به فارسى ترجمه شده و مجدداً تعريب شده و در كتب ياد شده منقول است . 3 . در اين حديث ، نام اصلى امام زمان عليه السلام ذكر شده است با آن كه شيخ صدوق بنا بر كتاب كمال الدين ذكر نام را در عصر غيبت ، حرام مىداند . « 1 » 4 . در برخى نسخه‌ها شبِ ديدار ، چهارشنبه نقل شده است ؛ ولى در برخى ديگر ، مذكور نيست . سه . موارد ديگر 1 . جاى تعجّب است كه اعمال مسجد جمكران در هيچ يك از كتب ادعيه و مزار كهن ، از قبيل : كامل الزيارات ، مصباح المتهجّد ، و كتب سيّد ابن طاووس ، كفعمى و ابن فهد حلّى مذكور نيست و حتّى شيخ عبّاس قمّى ، آن را در اصل مفاتيح الجنان نياورده ؛ بلكه در ملحقات ( باقيات الصالحات ) آورده است كه اينك در حواشى مفاتيح الجنان جاى دارد . 2 . همچنين محدّثان بزرگى چون علّامه مجلسى و سيّد هاشم بَحرانى در كتب خود - كه دايرة المعارف حديث شيعه اند - به اين روايت اشاره‌اى ندارند . 3 . نيز نام اين مسجد در كتب كهن تاريخى بويژه در كتاب نقض عبدالجليل رازى ( ق 6 ق ) كه به گزارش مساجد و مدارس قم اهتمام داشته ، موجود نيست . اوّلين گزارشى كه از اين مسجد در دست ماست ، مربوط به نسخه‌اى از كتاب خلاصة التواريخ است كه نويسنده در ضمن وقايع سال 986 ق ، نوشته است : مير ميران . . . چهار پنج ماه در قريه لنجرود ( لنگرود ) كه تا شهر [ قم ] دو فرسخ راه

--> ( 1 ) . ر . ك : كمال الدين : ج 2 ص 648 .