1 - 5 . احمد بن معتضد ملقّب به « القاهر باللَّه » ( 320 - 322 ق ) با وجود نيرومندى و صلابت قاهر ، به سبب بىرحمىاش نسبت به درباريان ، بر كنار و كور و زندانى شد . « 1 » او پس از سيزده سال در جامهء گدايان از زندان گريخت و در خرابه‌اى مرد . 1 - 6 . احمد بن مقتدر ملقّب به « خليفة الراضى باللَّه » ( 322 - 329 ق ) احمد بن مقتدر ، چون به حكومت رسيد ، براى كوتاه كردن دست درباريان و وزيران ، طرحى جديد ريخت و منصب امير الامرايى را ابداع كرد كه بالاترين مقام ادارى در دربار عبّاسى و بعد از خلافت ، مقام دوم به شمار مىرفت ؛ امّا اين جايگاه سياسى و ادارى نيز عرصه‌اى براى رقابت و كشاكش ميان امرا و درباريان گرديد و خواستهء خليفه در مهار قدرت درباريان ، نه تنها محقّق نشد ؛ بلكه ضعف بيشتر خليفه را به همراه آورد . درگيرىهاى اميران و سپاهيان و وزيران براى دستيابى به منصب امير الامرايى در عصر خليفة الراضى ، به نهايت خود رسيد و در اين ميان ، خليفهء عبّاسى براى سامان دادن به اوضاع و ساكت كردن مدّعيان امارت ، به صاحب‌منصبان مختلف مانند ابن رائق و حمدانىها و بريدىها و فرماندهان ترك ، متوسّل مى شد و اختيار و اقتدارى از خود نداشت . خاندان عبّاسى كه در اين شرايط سياسى ، به نهايتِ ضعف و ناتوانى خود دچار شده بودند ، سرانجام با آمدن معز الدولهء ديلمى به بغداد و سيطرهء وى بر اين شهر و تفويض مقام امير الامرايى به وى در زمان مستكفى ( 333 - 334 ق ) ، پس از بيش از يك قرن سلطه ، به حاشيه رانده شدند و كار حكومت يك‌سره در دست بويهيان قرار گرفت . « 2 »

--> ( 1 ) . مروج الذهب : ج 4 ص 312 و الكامل فى التاريخ : ج 5 ص 138 و 158 . ( 2 ) . ر . ك : دولت عبّاسيان ، طقوش : ص 195 به بعد از آن .