پژوهشى در بارهء وظيفهء شخص ناتوان از شناخت امام‌عليه السلام موضوع مسئله در احاديثى كه گذشت ، بيان تكليف كسى است كه معتقد به امامت و ولايت اهل بيت عليهم السلام است ، امّا پس از درگذشت امام پيشين ، شناخت امام بعدى و اطاعت اوامر او ، برايش دشوار يا ناممكن است . بر اساس احاديث اين باب ، پيروان اهل بيت عليهم السلام در چنين شرايطى ، سه وظيفه دارند : 1 . تلاش براى شناخت امام عليه السلام اين تكليف ، در صورتى است كه امام ، حاضر باشد ؛ ولى به دلايل سياسى يا غير سياسى ، شخص امام ، مجهول است . در اين صورت ، وظيفهء پيروان امام پيشين ، تلاش براى شناخت امام بعدى است ، چنان كه زراره فرزند خود را براى مشخّص كردن امامِ پس از امام صادق عليه السلام ، به مدينه اعزام كرد . « 1 » 2 . اعتقاد اجمالى به امام عصر عليه السلام در صورتى كه به هر دليل ، معرفت تفصيلىِ امام بعدى ميسّر نباشد ، اعتقاد اجمالى به ولايت و امامت وى كافى است ، چه امام ، حاضر باشد و شناخت تفصيلىِ او نياز به زمان داشته باشد ، يا غايب باشد و در دسترس نباشد . در روايت عيسى بن عبد اللَّه به نقل از امام صادق عليه السلام آمده است : تقول : اللَّهُمَّ إنّى أتَولّى مَن بَقِىَ مِن حُجَجِكَ مِن وُلدِ الإِمامِ الماضى . « 2 »

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 64 ح 222 . ( 2 ) . ر . ك : ص 58 ح 216 .