پژوهشى در بارهء حكم برخاستن به هنگام ذكر امام مهدىعليه السلام با لقب « قائم » ترديدى نيست كه ابراز ادب و احترام به نام پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و خاندان ايشان ، از جمله ايستادن در هنگام بردن نام و يا لقب امام مهدى عليه السلام ، نيكو و مشمول اطلاق تعظيم شعائر الهى « 1 » و نشانهء تقواى دل است ، چنان كه احاديث فراوانى نيز بر رعايت ادب و احترام نسبت به اهل بيت عليهم السلام تأكيد دارند . « 2 » امّا آيا دليل خاصّى براى استحباب قيام و همچنين نهادن دست بر سر به هنگام نام برده شدن از امام مهدى عليه السلام با لقب « قائم » وجود دارد كه بر اساس آن ، برخى شيعيان به هنگام ذكر اين لقب ، قيام مىكنند و برخى علاوه بر قيام ، دست خود را بر سر مىگذارند ؟ به نظر مىرسد كه مبناى اين اقدام ، دو گزارش است . متن گزارش اوّل كه در كتاب تنقيح المقال آمده ، اين گونه است : روى محمّد بن عبد الجبّار « 3 » فى مشكاة الأنوار : أنّ دعبلًا لمّا قرأ قصيدته المعروفة على الرضا عليه السلام و ذكر الحجّة عليه السلام بقوله :

--> ( 1 ) . « وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ » ؛ كسانى كه شعاير خدا را بزرگ مىشمارند ، اين نشان پرهيزگارىدلهاست » ( حج : آيهء 32 ) . ( 2 ) . ر . ك : اهل البيت در قرآن و حديث : ص 377 ( بخش هشتم ؛ حقوق اهل البيت / فصل سوم / گراميداشت ) . ( 3 ) . منظور ، شيخ محمّد بن عبد الجبّار البحرانى ( م ق 13 ق ) است ( ر . ك : الذريعة : ج 21 ص 54 ، الغدير : ج 2 ص 361 ) . نيز ، ر . ك : مؤجج الحزان ، عبد الرضا بن محمّد الاوالى البحرينى .