دلالت دارند ، از نظر سند ، معتبر نيستند . البتّه گزارش مربوط به رشد ابراهيم عليه السلام سند معتبر دارد و همچنين گزارش مربوط به پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله در كتاب صحيح ابن حبّان آمده است . 2 . منابعى كه اين موضوع را روايت كرده‌اند ، چندان وسيع و گسترده نيستند « 1 » تا براى پژوهشگر ، اطمينان و يا حتّى ظن به صدور احاديث مربوط ، حاصل گردد . 3 . كهن‌ترين مصدرى كه اين موضوع را گزارش كرده است ، كتاب الهداية الكبرى « 2 » نوشتهء حسين بن حمدان خصيبى است كه تفكّر غاليانهء وى و آوردن

--> ( 1 ) . كمال الدين شيخ صدوق و الغيبةى شيخ طوسى ، مهم‌ترين اين كتاب‌ها هستند . ( 2 ) . ر . ك : الهداية الكبرى : ص 357 . حسين بن حمدان خصيبى ، صاحب الهداية الكبرى ، از غاليان مشهور است . نجاشى در بارهء او نوشته است : « ابوعبد اللَّه ، عقايدى باطل دارد و كتاب هايى دارد از جمله : كتاب الإخوان ، كتاب المسائل ، كتاب تاريخ الأئمّة ، كتاب الرسالة تخليط » ( رجال النجاشى : ج 1 ص 187 ش 157 ) . ابن غضائرى نيز در بارهء او گفته است : « دروغگو و منحرف ، و لعن شده است ، و اعتنايى به او نيست » ( رجال ابن الغضائرى : ص 54 ش 40 ) شيخ طوسى نيز نام او را آورده ؛ ولى سخنى در مذهب و يا وثاقت او نگفته است . او تلّعكبرى را به عنوان راوى از او معرّفى كرده است ( رجال الطوسى : ص 423 ش 6098 ) . متن كتاب الهداية الكبرى بر فساد عقيدهء او دلالت دارد . او غاليان مشهورى همچون محمّد بن نصير را بزرگ مىشمرد و آنان را باب ائمّه مىداند . كتاب الهداية الكبرى ، نمونهء روشن خطّ فكرى غاليان در زمان خويش است . تولّد امام مهدى و ساير امامان عليهم السلام تصويرگر چهره‌اى غير بشرى و غير عادى از آنان است كه مخالف روال طبيعى بوده و شاهدى در متون معتبر ندارد . مثلًا در بارهء تولّد امام مهدى عليه السلام آورده است : « إنّا معاشر الأوصياء لسنا نُحمَلُ فى البُطُون و إنَّما نُحمَل فى الجنوب و لا نُخْرَج من الأرحام و إنّما نُخرَجُ مِن الفَخِذِ الأيمَنِ من امّهاتنا ؛ جنين ما گروه اوصيا ، در شكم مادر نيست ، بلكه در پهلوها [ ى مادر ] است ، و از رحم متولد نمىشويم ؛ بلكه از ران مادرانمان متولّد مىشويم » . همچنين در بارهء رشد جسمى امام مهدى عليه السلام نوشته است كه امام عليه السلام در چهل روزگى راه مىرفت و يا گفته است : « ننشؤ فِى اليَومِ ما يَنشَؤ غيرُنا فِى الجُمُعة و ننشؤ فى الجمعة ما ينشؤ غيرنا فى السنة ؛ ما در يك روز ، به اندازهء يك هفتهء ديگران رشد مىكنيم ، و در يك هفته به اندازهء يك سال ديگران رشد مىكنيم » . ظاهراً اين گونه گويش غاليان در بارهء ائمّه عليهم السلام در برخى متون ديگر نيز تأثير گذارده است . اين نكته مىبايد در مناقب و فضائل و كرامات امامان عليهم السلام نيز مورد توجّه قرار گيرد و زندگى امامان معصوم عليهم السلام از دسترس و تأثيرگذارى غاليانه اين افراد مصون نماند . نكته : ابن حمدان با ابن معتزّ عبّاسى ناصبى بيعت نموده و از او طرفدارى كرده است ( ر . ك : الكامل فى التاريخ : ج 5 ص 7 ) . برخى گفته‌اند : « فى مبايعى ابن المعتزّ رافضيون بايعوا أنصب الامّة . هذا لعمرى التخليط ؛ در ميان بيعت‌كنندگان ابن معتزّ ، رافضىها بودند كه با ناصبىترينِ امّت ، بيعت كردند ، و به جان خودم سوگند كه اين ، خلط حق و باطل و خطاست » ( قاموس الرجال : ج 3 ص 441 ) .