محمد الريشهري
201
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
6 . بشر بن سليمان ، راوى اصلى واقعه ، نيز مجهول است . 7 . با توجّه به مطالب گفته شده ، سند اين روايت معتبر و مورد وثوق و اعتماد نيست ؛ ولى دليلى بر انكار آن نيز وجود ندارد . 8 . برخى اين شبهه را مطرح كردهاند كه : در سالهاى جوانىِ امام عسكرى عليه السلام ، جنگى فراگير بين مسلمانان و روميان رخ نداده است كه منجر به اسير شدن آنان و بويژه نوهء پادشاه روم گردد . « 1 » اين اشكال وارد نيست ؛ زيرا در بين سالهاى 245 - 254 ، جنگها و درگيرىهاى متفاوتى بين مسلمانان و روميان گزارش شده است . در كتابهاى الكامل فى التاريخ و تاريخ ابن خلدون نيز اين گزارشها به چشم مىآيند . « 2 » دو درگيرى مهم در سالهاى 249 و 253 هجرى ، از جمله رخدادهايى اند كه مىتوانند زمينهساز موضوع اسارت شمارى از روميان باشند . گفتنى است ظاهر گزارش موجود در كمال الدين نوشتهء شيخ صدوق و الغيبة تأليف شيخ طوسى ، آن است كه نرجس خاتون ، ناشناس از قصر فرار كرده و خود را
--> ( 1 ) . تاريخ سياسى عصر غيبت امام دوازدهم ، جاسم محمّد حسين ، ترجمهء محمّدتقى آية اللهى : ص 115 . ( 2 ) . ر . ك : تاريخ ابن خلدون : ج 3 ص 347 ( حوادث سال 245 و 246 ) ، تاريخ اليعقوبى : ج 2 ص 496 ( حوادثسال 249 ) و ص 501 ( حوادث سال 253 ) ، المنتظم : ج 12 ص 8 ( حوادث سال 248 ) .