پژوهشى در بارهء شخصيت مادر امام مهدىعليه السلام پيش از بررسى گزارش‌هاى مرتبط با شخصيت مادر امام مهدى عليه السلام ، توجّه به اين نكته ضرورى است كه پيشگويىهاى مكرّر اهل بيت عليهم السلام از انقلاب جهانى توسّط فرزند امام عسكرى عليه السلام موجب گرديد كه دستگاه خلافت به شدّت ، آن امام را تحت مراقبت قرار دهد تا راه هر گونه خطر احتمالى را از ناحيهء فرزنددار شدن ايشان مسدود نمايد . برخى از گزارش‌ها حاكى اند كه پس از شهادت امام عسكرى عليه السلام ، يكى از كنيزان ايشان ادّعاى باردار بودن نموده و تا ثابت شدن درست نبودن ادّعايش ، مدّتى تحت نظر مأموران حكومت بوده است . « 1 »

--> ( 1 ) . زمان وفات امام عسكرى عليه السلام كه نزديك شد ، ايشان [ به عثمان بن سعيد ] دستور داد كه شيعيان را گرد آورد و به آنها اطلاع داد كه پس از خود ، زمام امر امامت ، به دست فرزندش است و ابو محمّد عثمان بن سعيد عمرى ، وكيل ، رابط و سفير او در ميان شيعيان خواهد بود و هر كس كه با وى ( امام مهدى ) كار دارد ، همانطور كه در زمان حيات امام [ عسكرى ] به ابو محمّد مراجعه مىكرده ، بايد به او رجوع كند . بعد هم كنيزهاى خود را تحويل وى داد . وقتى امام عسكرى عليه السلام در گذشت ، برادر ايشان ، جعفر ، سخن گفت و براى خود ادّعاى امامت كرد و وجهى را براى معتمد فرستاد كه آوازه‌اش پيچيد ؛ امّا معتمد توجّهى به وى نكرد . وزير معتمد به جعفر گفت : متوكّل و ديگران در پى نابودى راز برادرت بودند ؛ امّا برايشان ممكن نشد . پس ، تو هر چه در توان دارى ، پيروان او را جذب كن . وقتى جعفر به اهدافش دست نيافت ، در بارهء كنيزان برادرش سعايت كرد و گفت : در ميان اين كنيزها ، كنيز باردارى وجود دارد كه اگر بچّه‌اش را به دنيا بياورد ، دولت شما با دست او از بين مىرود . معتمد به دنبال عثمان بن سعيد فرستاد و به او دستور داد كه كنيزها را به خانهء قاضى يا كسانى ببرد تا آنها كنيزها را بررسى و اعلام كنند كه بچّه‌دار نيستند . عثمان آنها را تحويل قاضى داد و قاضى ، آنان را به مدّت يك سال نزد خود نگاه داشت و بعد از آن كه چيزى به دست نياورد ، آنها را به عثمان برگرداند . پسر مورد نظر ، شش سال - و گفته‌اند : پنج سال ، و بلكه چهار سال - پيش متولّد شده بود و پدرش او را به شيعيان خود نشان داده و معرّفى كرده و گفته بود كه اين ، همان پسر مورد نظر است . وقتى عثمان بن سعيد ، كنيزها را تحويل گرفت ، مادر امام زمان عليه السلام هم در ميان آنها بود و آنها را به بغداد برد ( المقنع فى الإمامة ، عبيد اللَّه بن عبد اللَّه اسدآبادى : ص 146 ) . گفتنى است كه اين جريان ، سبب طولانى شدن زمان و كم‌رنگ شدن حساسيت دستگاه حاكم شد . به نظر مىرسد كه اين اقدام ، عامدانه و براى حفاظت از مادر امام مهدى عليه السلام صورت گرفته باشد ( ر . ك : كمال الدين : ص 474 ح 25 و دلائل الإمامة : ص 424 ) .