ترجمه : به نام خداوند بخشندهء مهربان مقصد دوّم ، ملازمات عقليّه مقدّمه : از ادلّهء بر حكم شرعى نزد اصوليّون اماميّه ، عقل است ، زيرا ذكر مىكنند ( اصوليّون اماميّه ) اينكه همانا ادلّهء بر احكام شرعيّهء فرعيّه ، چهار تا است : كتاب و سنّت و اجماع و عقل . و به زودى مىآيد در ( مباحث حجّت ) وجه حجّيّت عقل . امّا اينجا ( مقصد دوّم ) پس همانا بحث مىشود از تشخيص صغريات آنچه ( مواردى ) كه حكم مىكند به آن ( موارد ) عقلى كه فرض دانسته شده اينكه همانا آن ( عقل ) حجّت است ، يعنى بحث مىشود اينجا ( مقصد دوّم ) از مصاديق احكام عقلى كه آن ( عقل ) دليل بر حكم شرعى است . و اين ( بحث از مصاديق حكم عقل ) نظير بحث در مقصد اوّل ( مباحث الفاظ ) از مصاديق اصالة الظّهورى است كه آن ( اصالة الظّهور ) حجّت است ، و حجّيّت آن ( اصالة الظّهور ) همانا بحث مىشود از آن ( حجّيّت اصالة الظّهور ) در مباحث حجّت . و توضيح اين ( بحث از مصاديق حكم عقل ) اينكه همانا اينجا ( حكم كردن عقل ) دو مسئله است : 1 - اينكه همانا وقتى حكم كند عقل بر چيزى ( عملى ) به اينكه همانا اين ( عمل ) نيكوست شرعا يا لازم است انجام دادن آن ( عمل ) شرعا يا حكم مىكند ( عقل ) بر چيزى ( عملى ) به اينكه همانا اين ( عمل ) قبيح است شرعا يا لازم است ترك اين ( عمل ) شرعا به هر راه از راههايى كه به زودى مىآيد بيان آنها ( راهها ) ، آيا ثابت مىشود با اين حكم عقلى ، حكم شرع ؟ يعنى اينكه همانا از حكم عقل ، اين ( حكم عقل ) آيا كشف مىشود اينكه همانا شارع واقعا هرآينه حكم كرده است ( شارع ) به اين ( حكم عقل ) ؟ و مرجع اين ( استكشاف حكم شارع برابر حكم عقل يا نه ؟ ) به اين است كه همانا حكم عقل ، اين ( حكم عقل ) آيا اين ( حكم عقل ) حجّت است يا نه ؟ و اين بحث ( حجّيّت حكم