و همانا گفتيم « نوع حكم » ، زيرا همانا شخص هر حكمى در قضيهء شرطيّه يا غير آن ( قضيهء شرطيّه ) منتفى مىشود ( شخص حكم ) به واسطهء انتفاء موضوع آن ( حكم ) يا يكى از قيود موضوع ، اعمّ از اينكه باشد براى قضيه مفهومى يا نباشد ( مفهومى ) . و در مفهوم داشتن شرطيّه دو قول است : قوىترين آن دو ( قول ) اينكه همانا اين ( شرطيّه ) دلالت مىكند ( شرطيّه ) بر انتفاء هنگام انتفاء . نكات دستورى و توضيح واژگان الاوّل مفهوم الشّرط : مقصود از « الاوّل » اوّل از شش مورد مفهوم مخالف است . تحرير محلّ النّزاع : يعنى « هذا تحرير محلّ النّزاع » . يدلّ منطوقها بالوضع : ضمير در « منطوقها » به جملهء شرطيّه برمىگردد . على التّعليق التّالى فيها : مقصود از « التّالى » جمله جواب و جزاء بوده و ضمير در « فيها » به جملهء شرطيّه برمىگردد . على المقدّم الواقع موقع الفرض : مقصود از « المقدّم » جملهء شرط بوده و كلمه « الواقع » صفت آن و كلمه « موقع » مفعول « الواقع » و منصوب به نزع خافض مىباشد . و هى على نحوين : ضمير « هى » به جملهء شرطيّه برمىگردد . أن تكون مسوقة : يعنى « الاوّل أن تكون الخ » كلمه « الاوّل » مبتدا و بدل اوّل تفصيلى نحوين و « أن تكون الخ » تأويل به مصدر رفته و خبر ، ضمير در « تكون » به جمله شرطيّه برمىگردد . هو نفس موضوع الحكم : ضمير « هو » به مقدّم برمىگردد . لا يعقل فرض الحكم بدونه : ضمير در « بدونه » به شرط برگشته و جمله « لا يعقل الخ » صفت « وجه » مىباشد . فانّه فى المثال : ضمير در « فانّه » به معناى شأن مىباشد .