صبح صالح ( مترجم : رحيمى نيا )

91

فرهنگ نهج البلاغه ( فارسى )

الاخرَة : بالاخره ، نهايتا ، سرانجام . ( 1424 ) الْحَسّ : كشتن . ( 1425 ) شَجْراً بِالرِّمَاحِ : زدن با نيزه‌ها . ( 1426 ) الْهِيم : شتر تشنه . ( 1427 ) تُذَادُ : باز داشته مىشود . خطبهء 108 ص 107 ف ( 1428 ) ذَوِى الضَمَائِر : صاحبان قلب و حواس و قواى مدركه . ( 1429 ) السُّتُرَات : جمع « سترة » ، پوششها . ( 1430 ) الْمِشْكَاة : چراغدان ، محلى كه عادتا چراغ را در آن يا بر آن قرار مىدهند . ( 1431 ) الذُؤَابَة : زلف جلوى سر ، پيشانى ، بالاى هر چيز . ( 1432 ) الْبَطْحَاء : منطقه‌ايست در مكه كه برخى از قبائل قريش در آن سكونت داشتند و به آنها « قريش البطاح » مىگفتند . ( 1433 ) مُوَاسِمُهُ : جمع « ميسم » ، آهنى كه با آن بدن را داغ مىگذارند . ( 1434 ) انْجَابَتْ : گردن كشيد ، ظاهر شد . ( 1435 ) خَابِطِهَا : روندگان آن . ( 1436 ) قَامَتْ عَلَى قُطْبِهَا : بر مدارش ايستاد ، تمثيلى است براى انتظام و استحكام . ( 1437 ) شُعَب : جمع « شعبة » ، فرعها ، شاخه‌ها . ( 1438 ) تَكِيلُكُمْ : ( چنان كه چيزى را به كيل و پيمانه مىريزند همچنين ) شما را به پيمانه ( هلاكت ) خواهند ريخت . ( 1439 ) تَخْبِطُكُمْ بِبَاعِهَا : شما را بطور وسيع و با دست باز سركوب مىكند ، « خبط الشجرة » با ضربات عصا شاخ و برگ درخت را ريخت ، « خبط البعير بيده الارض » : شتر دستانش را به زمين كوبيد ، « باع » ، يعنى فاصله بين دو دست وقتى كه كاملا از هم باز شده باشد . ( 1440 ) الثُفَالَة : افراد پست و فرومايه ، « الثّافِل » : رسوبات هر چيز « ثفالة القدر » ته مانده ديگ . ( 1441 ) نُفَاضَة : آنچه با تكاندن چيزى به اطراف مىريزد . ( 1441 ) العِكْم : جوال ، بقچه‌اى كه زنان ذخيره‌هاى خود را در آن مىپيچند . ( 1442 ) الْعَرْك : به سختى مالش دادن . ( 1442 ) الادِيم : پوست دباغى شده . ( 1443 ) الْحَصيد : درو شده . ( 1444 ) الْبَطِينَة : چاق ، سمين .