كرد . ( 199 ) عُقِرَ الجَمَلُ : شتر مجروح شد ، پاهايش قطع گرديد ، كشته شد . ( 200 ) دِقَاقٌ : پست . ( 201 ) زُعَاقٌ : شور . ( 202 ) مُرْتَهَنٌ : در گرو . ( 203 ) جُؤجُؤ السَّفِينَة : سينه كشتى و اصل « جوجو » به معنى استخوان سينه است . ( 204 ) جَاثِمَةٌ : سينه بر زمين گذارنده . ( 205 ) لُجَّةُ الْبَحْرِ : موج دريا . ( 206 ) انْتَنُ : كثيف‌ترين . ( 207 ) شُرَفُ الْمَسْجِدِ : جمع شُرْفَة ، بلندترين نقطه مسجد . خطبهء 14 ( 208 ) سَفِهَتْ : سفيه شد . ( 208 ) حُلُومُكُمْ : جمع « حلم » ، عقلهاى شما ، اين جمله مانند عبارت قبل است كه فرمود : « خفّت عقولكم . ( 209 ) الغَرَض : چيزى كه بسوى آن تير اندازى مىشود . ( 210 ) النَابِل : تير انداز . ( 211 ) فَرِيسَةٌ لِصَائِلٍ : شكارى هستيد براى صيادى كه آمادهء حمله است . خطبهء 15 ( 212 ) قَطَائِعُ عُثْمَان : زمينهايى كه عثمان به ديگران بخشيده بود ، مانند آنچه كه به معاويه و مروان داد ، در حالى كه مىبايست آن را بعنوان ابن السبيل و . . . انفاق مىكرد . خطبهء 16 ( 213 ) الذِّمَّة : عهد . ( 214 ) رَهِينَةٌ : مرهون ، در گرو . ( 215 ) الزَعِيم : ضامن ، مقصود اين است كه من خود ضامن و متعهد صدق گفتارم هستم . ( 216 ) الْعِبَرُ : جمع « عبرة » ، مواعظ ، پندها ، اندرزها . ( 217 ) الْمَثُلَات : كيفرها . ( 218 ) حَجَزَتْهُ : او را باز داشت . ( 219 ) تَقَحُّمُ الشَّبُهَات : فرو رفتن در شبهات . ( 220 ) عَادَتْ كَهَيْئَتِهَا : به حالت اول باز گشت . ( 221 ) لَتُبَلْبَلُنّ : مخلوط مىگرديد و « تَبلبلت الألسن » ( زبانها مخلوط شد ) از همين لغت است . ( 222 ) لَتُغَرْبَلُنَّ : تصفيه خواهيد شد ،