خطبهء 1 ( 1 ) فَطَرَ الْخَلَائِقَ : موجودات را بدون سابقه قبلى آفريد . ( 2 ) وَتَّدَ : ثابت و استوار ساخت . ( 3 ) مَيَدَانَ ارْضِهِ : لرزشها و حركات مضطرب زمين . ( 4 ) لَا عَنْ حَدَثٍ : نه اينكه وجودش از موجدى ناشى شده باشد . ( 5 ) الْمُزَابَلَةُ : مفارقت و دوگانگى . ( 6 ) الرَّويَّة : انديشه و فكر . ( 6 ) اجَالَهَا : آن را به جولان و گردش درآورد . ( 7 ) هَمَامَةِ النَّفْسِ : اهتمام ورزيدن به چيزى . ( 8 ) لَامَ : هماهنگ و موافق ساخت . ( 9 ) غَرَّزَ غَرَائِزَهَا : در آن طبيعتى معين را به وديعه نهاد . ( 10 ) الْقَرَائِنَ : جمع « قرونة » ، نفسها ، جانها . ( 10 ) الاحْنَاء : جمع « حِنو » ، جوانب ، اطراف . ( 11 ) السَّكَائِك : جمع « سكاكة » ، هواى ميان زمين و آسمان ، طبقات جوّ . ( 12 ) التَيَّار : در اينجا بمعنى موج است . ( 13 ) الزَّخَار : بسيار متراكم و روى هم انباشته ، پر و لبريز . ( 14 ) الزَّعْزَع : طوفان ، باد شديدى كه هر چيز استوارى را تكان دهد . ( 15 ) الفَتِيق : باز ، گشاده ، ( 16 ) الدَّفِيق : ريخته شده . ( 17 ) اعْتَقَمَ مَهَبَّهَا : وزيدن آن باد عقيم بود ، يعنى ابرها و درختان را تلقيح نمىكرد بلكه تنها جهت حركت آبها بوده است . ( 18 ) مُرَبَّهَا : مصدر ميمى است از « أربَّ بالمكان » ( ملازم آن مكان شد ) بنابر اين « مُرَّبّ » به معنى پيوستگى و ملازمت است . ( 19 ) تَصْفِيقِ الْمَاء : بهم كوبيدن و زير و رو كردن آب . ( 20 ) مَخَضَتْهُ : بشدت آن را حركت داد ، چنان كه مشك را تكان مىدهند . ( 21 ) السَّاجِى : ساكن . ( 22 ) الْمَائِر : چيزى كه متحرك است و رفت و آمد مىكند . ( 23 ) رُكَامُهُ : قسمتهاى متراكم آن . ( 24 ) الْمُنْفَهِق : باز و گسترده .