فعل مثلا هم ثلاثىّ باشد و هم رباعىّ ، يا هم صحيح باشد و هم معتلّ ، و نيز نميشود فعلى داخل يكى از اين ده تقسيم نباشد . ( تقسيم اوّل ) [ ثلاثىّ و رباعىّ ] فعل يا ثلاثىّ " سه حرفى " است ، يا رباعىّ " چهار حرفى " است ، و هركدام يا مجرّد است يا مزيد فيه ، پس فعل بر چهار قسم است . ثلاثى مجرّد ، ثلاثى مزيد فيه ، رباعى مجرّد ، رباعى مزيد فيه . ثلاثى : فعلى است كه حروف اصلى آن سه حرف باشد ، رباعى : فعلى است كه حروف اصلى آن چهار حرف باشد ، مجرّد : فعلى است كه حروف مزيد فيه با حروف اصلى نباشد ، گرچه حروف زياده ديگرى مانند حروف مضارع و امر باشد ، و مزيد فيه : فعلى است كه از آن حروف با حروف اصلى باشد ، و حروف مزيد فيه در جاى خود شناخته خواهد شد . مثال : فعل ثلاثى مجرّد مانند : ضرب ، يضرب ، اضرب . فعل ثلاثى مزيد فيه مانند : ابصر ، يبصر ، ابصر . فعل رباعى مجرّد مانند : دحرج ، يدحرج ، دحرج . فعل رباعى مزيد فيه مانند : تدحرج ، يتدحرج ، تدحرج . فعل در كلام عرب هرچه باشد از اين چهار قسم خارج نيست