[ ادامه مسئله مقدمه واجب ] [ ادامه امر سوم . تقسيمات واجب ] [ واجب معلّق و منجّز ] قوله : « و منها . . . » . واجب در يك تقسيم بر دو نوع است . « 1 » 1 ) واجب منجّز : به واجبى گفته مىشود كه وجوب آن فعلى است ( وجوب آن واجب ، بالفعل به مكلّف تعلق گرفته است ) و واجب نيز فعلى است ( حصول آن واجب در خارج متوقّف بر قيدى غير مقدور براى مكلّف و خارج از اختيار مكلّف نيست ) . فالوجوب و الواجب كلاهما فعلى . دو مثال : الف ) صلوة بعد از دخول وقت . ب ) معرفت اصول دين . در اين دو مثال ، صلوة و معرفت بر مكلّف بالفعل وجوب دارد ( فالوجوب فعلى ) و حصول صلوة و معرفت متوقّف بر قيدى غير مقدور نيست ( فالواجب ايضا فعلى ) . 2 ) واجب معلّق : به واجبى گفته مىشود كه وجوب آن فعلى است ( مثل واجب منجّز ) ولى واجب استقبالى است ( حصول آن واجب در خارج متوقّف بر قيدى غير مقدور و خارج از اختيار مكلّف است كه همان دخول وقت باشد ) پس وجوب آن واجب ، نسبت به آن قيد مطلق است ولى واجب نسبت به آن قيد مقيّد است . فالوجوب فعلى و الواجب استقبالى . دو مثال : الف ) صلوة قبل از دخول وقت . صلوة بر مكلّف بالفعل وجوب دارد ( فالوجوب فعلى ) ولى حصول صلوة در خارج متوقّف بر دخول وقت است كه امرى غير مقدور و خارج از اختيار مكلّف است ( فالواجب استقبالى ) . ب ) حج . به‌مجرد استطاعت و يا بعد از استطاعت در زمان خروج حجاج ، حجّ بر مكلّف وجوب پيدا مىكند ( فالوجوب فعلى ) ولى حصول حجّ در خارج متوقّف

--> ( 1 ) - مبدع و مبتكر اين تقسيم مرحوم صاحب فصول است . ر ك : فصول ، ص 79 .