كلام شيخ انصارى : اخذ قصد امتثال امر در متعلّق امر به وسيله‌ى يك امر ممكن نيست ولى به وسيله‌ى دو امر ممكن است كه امر اوّل به ذات العمل و امر دوم به عمل با قصد امر اوّل تعلّق بگيرد مثلا صلّ و صلّ مع قصد الامر الّذى ذكرناه قبل . « 1 » جواب اوّل مصنّف : ما يقين داريم كه در عبادات و هكذا توصّليّات چنين چيزى ( دو امر ) وجود ندارد و لذا كلام مرحوم شيخ ثبوتا مقبول ولى اثباتا مردود است . پس تعبّديّات در وحدة الامر مثل توصّليّات است با اين تفاوت كه در تعبّديّات ثواب و عقاب به ترتيب داير مدار امتثال امر و عدم امتثال امر است . اگر عمل به قصد امتثال امر انجام بگيرد ثواب و اگر با قصد امتثال امر انجام نگيرد ( اعمّ از آنكه اصلا انجام نگيرد و يا انجام بگيرد ولى بدون قصد امتثال امر ) عقاب دارد . ولى در توصّليّات ثواب داير مدار امتثال امر است ولى عقاب داير مدار ترك واجب است . جواب دوم مصنّف : درباره‌ى امر اوّل دو احتمال است : 1 ) يحتمل به مجرّد انجام متعلّق آن ولو بدون قصد الامر غرض مولا حاصل شود ( نتيجه توصّلى بودن امر است ) . طبق اين احتمال با موافقت امر اوّل ، امر دوم لغو خواهد شد چون از طرفى غرض مولا حاصل شده و بعد از حصول غرض ، وجود امر دوم لغو و غير معقول است و از طرفى قسمتى از موضوع امر دوم ، امر اوّل است و بعد از سقوط امر اوّل موضوعى براى امر دوم باقى نمىماند . 2 ) يحتمل به مجرّد انجام متعلق آن ولو بدون قصد الامر غرض مولا حاصل نشود ( نتيجه‌ى تعبّدى بودن امر است ) طبق اين احتمال نيز امر دوم لغو خواهد بود چون اگر امر اوّل ساقط نشود قهرا به خاطر عدم حصول غرض است و در اين

--> ( 1 ) - ر ك : مطارح الانظار ، ص 60 .