دست مىيابد ( فهذا حرام ) كوتاه سخن اگر آقاى قاطع به قطعش عمل كرد و از خمر مزبور دورى جست و سرانجام معلوم گرديد كه يقينش مصادف با واقع شده و از خمر واقعى اجتناب نموده است در حجيّت و اعتبار قطع او شك و ترديدى وجود ندارد و هيچ‌گونه گپ و سخنى در كار نخواهد بود . و اگر به قطعش عمل نكند و مائع مقطوع الخمريّة را بياشامد و سرانجام معلوم شود كه خمر واقعى را آشاميده است بدون شك معصيت الهى را مرتكب شده و مستحق عقاب خواهد بود . انّما الكلام در اين است كه اگر آقاى قاطع به قطعش عمل نكند و مائع مقطوع الخمريّة را سر بكشد و سرانجام معلوم شود كه قطعش مخالف با واقع بوده و آب را عوض خمر ، نوشيده است . ( عمل مزبور را « تجرّى » و فاعل آن را « متجرّى » مىنامند ) محل كلام واقع شده است كه آيا تجرّى حرام است و عقاب دارد و آقاى متجرّى مستحق مذمت و عقاب مىباشد يا خير ؟ به سخن ديگر آيا اعتبار و حجيّت قطع تنها در موردى است كه مطابق با واقع باشد و اگر مخالف با واقع باشد از حجيّت و اعتبار ساقط است كه در اين صورت تجرّى حرام نبوده و متجرّى استحقاق عقاب را ندارد . و يا آنكه اعتبار و حجيّت قطع حتى در موردى كه مخالف با واقع باشد ، ثابت است كه در اين صورت تجرّى حرام است و متجرّى مستحق عقاب مىباشد چه آنكه قطع و يقين آقاى متجرّى از ناحيه شارع حجيّت و اعتبار دارد و او با عمل تجرّى ، حجّت شرعى را ناديده گرفته و از آن سرپيچى نموده است ؟ عدّهء از علماء قائل به حرمت و عقاب داشتن تجرّى هستند و گروهى از علماء ، حرمت تجرّى را منكر شده و متجرّى را مستحق عقاب نمىدانند و جمعى از علماء ، قائل به تفصيل شده‌اند . پيش از بررسى اقوال ثلاثه و ادلّه آنها ، با چهارتا واژه و عنوان كه در كتابهاى كلامى و فقهى و اصولى زياد به چشم مىخورد بايد آشنا شويم . 1 - اطاعت 2 - معصيت 3 - انقياد 4 - تجرّى . از نظر اصطلاح اطاعت در مقابل معصيت