الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : عبدالله اصغرى )
39
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى )
2 - ظنّ موضوعى طريقى ( سواء كان موضوعا على وجه الطّريقيّة لحكم متعلّقه . . . ) ظنّ بعنوان طريقيّت براى حكم متعلق خودش ، موضوع واقع شود همانطورىكه قطع بعنوان طريقيّت ، در موضوع حكم متعلق خود اخذ مىشد . ظن و قطع موضوعى طريقى از يك جهت باهم مساوى هستند كه در هر دو نياز به شارع مقدّس است كه هريك را موضوع قرار بدهد و جهت افتراق انها اين است كه طريقيّت ظن بجعل شارع و طريقيّت قطع ذاتى و بنفسه مىباشد مثلا شارع فرموده است : اذا ظننت به خمريّت هذا المائع فيجب عليك الاجتناب عنه . در اين مثال ظنّ به خمريّت فلان مائع ، موضوع وجوب اجتناب ( كه حكم متعلق ظن مىباشد ) واقع شده و با قرائن معلوم گرديده كه بعنوان طريقيّت در موضوع اخذ شده است . 3 - ظنّ موضوعى طريقى ( . . . او لحكم آخر . . . ) ظن بعنوان طريقيّت در موضوع ، اخذ شده منتهى جهت اثبات حكم غير متعلّق خود ، مثلا شارع فرموده است : اذا ظننت بخمريّة هذا المائع يجب عليك التّصدّق . در اين مثال ظنّ به خمريّت در موضوع حكم غير متعلق خود ( كه وجوب صدقه باشد ) اخذ شده است و از قرائن خارجى معلوم گرديده كه موضوع بودن ظنّ ، بعنوان طريقيّت مىباشد . در سه قسم مذكور سائر طرق شرعى مىتواند جايگزين « ظن » بشود مثلا استصحاب كه يكى از طرق شرعى است مىتواند قائم مقام ظنّ شود . 4 - ظن موضوعى صفتى ( و قد يؤخذ موضوعا لا على وجه الطّريقيّة لحكم متعلّقه ( ق صفحه 4 سطر 15 ج صفحه 7 سطر 2 ) ظن در موضوع حكم متعلق خود بعنوان صفتيّت اخذ شود مثلا شارع فرموده : اگر ظن به قبله بودن اين سمت ، پيدا كردى نماز خواندن بسوى آن سمت واجب است موضوع « مظنون القبله » است و با دليل خارجى ثابت شده است كه موضوعيت ظن بعنوان صفتيّت است و حكم متعلق ظنّ كه وجوب صلاة بسوى مظنون القبله باشد ، ثابت مىشود . 5 - ظن موضوعى صفتى ( . . . او لحكم آخر ( ق صفحه 4 سطر 16 ج صفحه 7 سطر 1 ) ظن بعنوان صفت موضوع براى حكم