الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : عبدالله اصغرى )

12

أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى )

6 - هريك از اصول عمليه مجرا و محلّ خاصّى دارد و هركدام در قلمرو مخصوص خود به كار رفته و به جريان خواهد افتاد بايد توجه داشت كه خود اصول عمليه به چهار اصل ( برائت ، اشتغال ، تخيير ، استصحاب ) منحصر شده است و مرحوم شيخ صريحا با عبارة ( و هى منحصرة فى الاربعة . . . ) انحصار مزبور را اعلام فرموده است و همچنين مجارى آنها به چهار مجرى و محل ، منحصر شده است كه بعدا بيان مىشود . نكته قابل توجّه اين است كه حصر اصول در اربعة ، استقرائى مىباشد ، يعنى پس از جستجو معلوم گرديده است كه چهارتا قانون براى « شاكّ » مقرّر شده است و امّا حصر مجارى اصول ، در اربعة ، عقلى و دائر بين نفى و اثبات خواهد بود تفاوت ميان حصر عقلى و حصر استقرائى همانند تفاوت ميان ماه من تا ماه گردون ، از زمين تا آسمان است حصر مجارى اصول در « اربعة » نظر بر اينكه بين نفى و اثبات دوران دارد و همانند ( العدد امّا زوج و امّا فرد ) مىباشد ، لذا جاى گپ و سخنى در آن وجود ندارد و قابل انكار و ترديد نخواهد بود و امّا حصر خود اصول را در « اربعة » مورد انتقاد واقع شده است كه بايد از آن پاسخ بگوئيم . ما حصل اشكال از اين قرار است : علاوه بر برائت و اشتغال و تخيير و استصحاب ، اصول عملى ديگرى موجود است كه تعداد اصول عمليّه را از 4 تا ، بالا مىبرد : 1 - « اصالة الطّهارة » كه در شبهات حكميّه و موضوعيّه جريان دارد مثلا اگر در طهارة فلان آب كه موضوع خارجى است ، شك نمائيم و يا در نجاست و طهارة لحم « ارنب » ترديد نمائيم ، اصالة الطّهارة جارى خواهد شد . 2 - « اصالة الصّحّة » مثلا اگر در صحّت و بطلان صلاة امام جماعت شك نمائيم ، اصالة الصّحّة جارى مىشود . 3 - « اصالة الفراغ . » 4 - « قاعده القرعة لكلّ امر مشتبه . » 5 - « اصالة العدم . » و غير ذلك . پاسخ : اصولى كه شمرده شد بعضى از آنها فقط براى اثبات موضوع مورد شك مىباشد و سروكارى با حكم شرعى ندارد مانند قاعده قرعه و اصالة الصحّه و اصالة الفراغ كه به شبهات موضوعيّه اختصاص دارند و بعض از آنها در