4 . خبر واحد خبر واحد اگر همراه با قرائن علم‌آور باشد ، بىشك حجت است و گرنه تنها در صورتى حجت خواهد بود كه دليل قطعى بر حجيت آن در دست داشته باشيم ، چرا كه اصل اوّلى در آنچه مفيد ظنّ مىباشد ، عدم حجيت است . اين امر مورد اتفاق همهء علماى شيعه است و اگر اختلافى باشد در وجود و عدم وجود چنين دليل قطعى است . در اين قسمت ابتدا ادلهء حجيت خبر واحد را و سپس محدودهء دلالت آنها را بررسى مىكنيم . الف - قرآن و حجيت خبر واحد از آنجا كه حجيت ظواهر قرآن با دليل قطعى اثبات شده ، اگر آيه يا آياتى ظهور در حجيت خبر واحد داشته باشد ، حجيت آن اثبات مىشود . بنابراين ، لزومى ندارد آيات دال بر حجيت خبر واحد ، قطعى الدلالة ( نصّ ) باشند . يكم . آيهء نبأ « إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ ؛ اگر فاسقى براى شما خبرى آورد ، بررسى كنيد ( و بپرهيزيد ) نادانسته آسيب رساندن به مردمى را و آنگاه بر آنچه كرديد پشيمان گرديد . » « 1 » « تبيّن » دو معنا دارد : 1 ) روشن شدن ؛ 2 ) آگاه شدن از چيزى يا در صدد آگاهى يافتن از چيزى برآمدن ( بررسى و تحقيق كردن ) . هرچند غالب مفسران « أن تصيبوا قوما بجهالة » را عبارتى جدا ، كه در مقام تعليل ما قبل خود است ، در نظر گرفته‌اند ( و در ترجمهء آن گفته‌اند : « مبادا نادانسته به

--> ( 1 ) - حجرات / 6 .