5 . سرايت اجمال مخصص به عام اجمال مخصص دو گونه مىتواند باشد : الف ) شبههء مفهومى : به اين صورت كه در خود مفهوم خاص اجمال و ترديد باشد . ب ) شبههء مصداقى : به اين صورت كه مفهوم خاص روشن باشد اما در اينكه فرد خاصى مصداق آن هست يا نيست ترديد داشته باشيم . الف - شبههء مفهومى در شبههء مفهومى ترديد گاهى ميان اقل و اكثر و گاهى ميان متباينان است ، و نيز مخصص گاهى متصل و گاهى منفصل مىباشد . بنابراين در اينجا چهار قسم تصوير مىشود : 1 . مخصص متصل و ترديد ميان اقل و اكثر ، مانند : « كلّ ماء طاهر الّا ما تغيّر طعمه او لونه او ريحه ؛ هر آبى پاك است مگر آنچه مزه‌اش يا رنگش يا بويش دگرگون شده باشد . » وقتى كه ندانيم مقصود از تغيّر خصوص تغير حسى است يا آنكه شامل تغير تقديرى نيز مىشود . 2 . مخصص متصل و ترديد ميان متباينان ، مانند : « أحسن الظنّ إلّا بخالد ؛ ( به همه ) گمان نيك داشته باش مگر به خالد . » وقتى ندانيم مقصود خالد پسر بكر است يا خالد پسر سعد . 3 . مخصص منفصل و ترديد ميان اقل و اكثر ، مانند آنكه ابتدا بگويد : « كل ماء طاهر ؛ هر آبى پاك است . » و سپس بگويد : « الماء الذى تغير طعمه او لونه او ريحه ليس بطاهر ؛ آبى كه مزه‌اش يا رنگش يا بويش دگرگون شده ، پاك نيست . » 4 . مخصص منفصل و ترديد ميان متباينان ، مانند آنكه در مثال دوم ابتدا بگويد :