الدرجة الثانية : علم خفى يثبت فى الاسرار الطّاهره من الابدان الزاكيه بماء الرياضة الخالصه ، و يظهر فى الانفاس الصادقه لا اهل الهمة العاليه فى الأحايين الخاليه فى الاسماع الصّاحيه ، و هو على يظهر الغائب ، و يغّيب الشاهد ، و يشير الى الجمع . علم خفى در بواطن نفوس پاك از بدن‌هاى پاك به آب رياضت خالص استقرار پيدا مىكند و در انفاس صادقه براى اهل همّت عاليه ظاهر مىشود و حالشان را علم حقيقى پر مىكند كه علم به ذات است . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمودند : لى مع الله وقت لا يسعنى فيه ملك مقرب و لا نبى مرسل . « 1 » متأسفانه حال ما از غيرخدا پر است . خيالات واهى مثل غبار است و گرد و غبار بر حال اولياء فرود نمىآيد . گوش‌هاى باطنى آنان شنوا است همچنين علم خفى معارف غيبى را ظاهر مىكند و علم غيرشهودى را غايب مىكند . يعنى بنيان علم ظاهرى را از بين مىبرد و علم حقيقى را ظاهر مىكند . اين علم ميراث عمل است و به آن علم وراثت گفته مىشود . در حديث نبوى آمده است : من عمل بما علم ورثه الله علم ما لم يعلم . « 2 » اين علم تو را به مقام جمع الجمعى بعد از مقام تفرقه بشارت مىدهد . در حديث ديگرى مىفرمايد : علم خفى علم وهبى است ، مولوى مىفرمايد : علم‌هاى اهل دل حمالشان * علمهاى اهل تن احمالشان علم چون بر دل زند يارى شود * علم چون بر تن زند بارى شود گفت ايزد يحمل اسفاره * بار باشد علم كان نبود ز هو علم كان نبود ز هو بى واسطه * آن نپايد همچو رنگ ماشطه تا كه بر رهوار علم آيى سوار * بعد از آن افتد ترا از دوش بار از هواها كسى رهى بىجام هو * اى ز هو قانع شده با نام هو « 3 » الدرجة الثالثة : علم لدنى ، اسناده وجوده ، و ادراكه عيانه ، و نعته حكمه ، ليس بينه و بين الغيب حجاب .

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 5 ، ص 274 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 65 ، ص 363 . ( 3 ) . مثنوى ، دفتر اول ، بيت 3446 تا 3453 .