كند ، دائما خدا را به اسم غنى و مغنى بخواند و يك لحظه او را رها نكند . چنين انسان‌هايى نيازمندان واقعى درگاه خدا هستند كه نه تنها عملشان بلكه جانشان محتاج خداست . اگر با خدا ننشينند و نگويند و با خدا نخندند و انس نگيرند و شب و روزشان با خدا نگذرد ، بيمار مىشوند و اينان فقير الى الله هستند . مولا امير المومنين عليه السّلام در صفات متقين مىفرمايد : أين القوم الذين دعوا الى الاسلام فقبلوه وقرأوا القرآن فاحكموه . . . « 1 » كجايند گروهى كه به اسلام خوانده شده آن را پذيرفتند و قرآن را خوانده آن را محكم واستوار ساختند تا آنجا كه در وصفشان ميفرمايد : ذبل الشفاه من الدعاء صفر الالوان من السهر . « 2 » لبانشان به ذكر عادت كرده بود و محتاج آن بود و چهره‌هايشان به خاطر بيدارى شب رنگ پريده بود . وقوف دل كه به كوى تو مستدام افتاد * طواف كعبه چه حاجت كه تو حجاز منى چه‌سان توان كه سرم را ز سجده برگيرم * به صبح و شام كه دائم تو در نماز منى « 3 » نياز اين افراد با ناز دلبر تأمين مىگردد نه چيز ديگر . « فلا يرى عملا منجيا » هيچ وقت عملش را نجات‌بخش نداند و نااميد هم نباشد . « و لا ذنبا مهلكا » ، به اين فكر هم نباشد كه گناهانش او را به هلاكت مىافكنند . انسان هر اندازه گناه كرده نبايد نااميد باشد ؛ زيرا خود محبوب فرمود : لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ . « 4 » از رحمت خدا نااميد نشويد . خداوند در انسان فرود و فراز را مىبيند . به كسى كه در قلهء عبوديت است و به آن‌كه اصلا با خدا قهر بوده ، مىگويد : نااميد نشو . « و لا سببا حاملا » خودت را حامل بر عملت نبين . نگو مركب نجات‌بخش من ، عمل من يا ايمان من است . تنها عامل نجات‌بخش انسان ، خداست و ادراك اين حقيقت مفهوم مقام تفويض است . اينكه مىبينيم ائمه عليهم السّلام در مناجات‌هاى خود اين‌گونه عاجزانه خدا را مىخوانند و نجات و سعادت خود را از او طلب مىكنند به علت ادراك حقيقت فوق است . چنان‌كه

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 120 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبه 120 . ( 3 ) . از نگارنده . ( 4 ) . زمر / 53 .