باب توكل قال الله تعالى : وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ . « 1 » بر خدا توكل كنيد اگر مومن هستيد . خداوند تبارك و تعالى در قرآن مجيد مىفرمايد : قالَ رَجُلانِ مِنَ الَّذِينَ يَخافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبابَ فَإِذا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غالِبُونَ وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ . « 2 » دو تن از آن گروه ترسان كه خدا بر آن دو نفر انعام كرده بود گفتند : درآئيد بر آنها از اين در كه هرگاه وارد شويد مسلما شما پيروز هستيد و بر خدا تكيه كنيد ، اگر مومنيد . تقدم « على الله » به خاطر اهميت و لزوم توكل است . خواجه در تعريف توكل مىفرمايد : التوكل ، كلة الامر كلّه الى مالكه ، و التّعويل على وكالته و هو من أصعب منازل العامّة عليهم ، و اوهى السّبل عند الخّاصة لأنّ الحق قد و كل الأمور كلّها الى نفسه و أيأس العالم من ملك شىء منها . توكل : سپردن كامل كارها به صاحب آن و تكيه كردن بر خداست . اين منزل براى عوام دشوارترين منزل‌هاست و براى خواص سخت آسان است . زيرا خداوند تمام امور را به خود وابسته دانسته و براى عالميان هيچ قدرتى در نظر نگرفته است . كلمة الامر الى مالكه ، يعنى تسليم كردن امر به مالكش ؛ و مالك حقيقى هرچه در اين عالم است خداست و همهء امور از اوست . در اينجا خواجه « كلة » را به معنى توكل در نظر گرفته است . « و كل : كلة كما تقول وصل : صلة » با استعمال اين معنى ، و كل و كلة هر دو جايز است . پس « تسليم الامر كله الى مالكه الحق » يعنى انسان بايد همه‌چيز عالم را به مالكش كه خداست واگذار كند زيرا ما مالك هيچ‌چيز نيستيم حتى اعضاء و جوارحى كه فكر مىكنيم به ما تعلق دارند ، از آن ما نيستند . همهء اينها از امر خداوند در اختيار ما قرار گرفته‌اند و در روز قيامت حقيقت مالكيت بروز مىنمايد ، چنانچه غريو الهى در عرصهء محشر مىپيچد .

--> ( 1 ) مائده / 23 . ( 2 ) . مائده / 23 .