عبد الله الأنصاري الهروي ( مترجم وشارح : اسماعيل منصورى لاريجانى )
170
منازل السائرين ( فارسى )
وجه سوم از درجهء دوم : « و رؤية العمل فى نور التوفيق من عين الجود » اگر عمل خود را هم مىبيند ، آن را از نور توفيق الهى مىبيند كه از چشمه جود و احسان خداوند ناشى مىشود . هنگامى كه خدا مىخواهد به بندهاى بذل و بخشش كند به او توفيق انجام عمل نيك عنايت مىكند . خداى متعال هر كارى را كه اراده كند در عالم هستى به فعليت برسد توسط خليفهاش انجام مىدهد : إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً . « 1 » ما انسان را خليفه خويش در زمين قرار داديم . لذا هر كارى كه ما انجام مىدهيم عامل اصلى آن خداوند است . حضرت على عليه السّلام مىفرمايد : و ما توفيقى الّا بالله . « 2 » توفيقى براى من نيست مگر از جانب خداوند . غيرشربت توفيق ، اى حكيم دانشمند * نسخهاى به قانون نيست در شفاى نادانى « 3 » الدرجة الثالثة : اخلاص العمل بالخلاص من العمل ، تدعه يسير مسير العلم و تسير أنت مشاهدا للحكم ، حرّا من رقّ الرّسم . درجهء سوم اخلاص ، اخلاص عمل است با خلاص شدن از عمل . به اين طريق كه كار خود چنان به خدا واگذارد كه عمل وى راه آگاهانه خود را طى كند و سالك تنها خود را مجراى فرمان خدا و فارغ از نام و نشان خود ببيند . درجهء سوم بسته به خلاصى از عمل با آزادى از رق و رسم و رها نمودن عمل است در مسير علم ازلى به وجهى كه عامل ، خود شاهد بر حكم ا زل بر عمل بوده باشد و اين جز با رهايى از بند خويشتن ميسر نمىگردد . تا زمانى كه ما در فضاى الخلاص هستيم و خودمان را خالص مىكنيم به ما مخلص نمىگويند . چنانكه شخصى كه در فضاى امتحان دادن ا ست او را قبول شده حساب نمىكنند . انسان موحد كسى است كه بتواند ارادهاش را به ارادهء خدا متصل كند . حضرت على عليه السّلام در نهج لبلاغه مىفرمايد : و نؤمن به ايمان من رجاه موقنا و اناب اليه مؤمنا وضنع له مذعنا و اخلص له موحدا . « 4 »
--> ( 1 ) . بقره / 30 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، نامه 28 . ( 3 ) . صائب تبريزى ، ديوان . ( 4 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 181 .