من به خدا آن‌چنان ايمان آوردم كه خود را به مقام موقنين رساندم و در توحيد مخلص شدم . موقن كسى است كه به آخرين درجه يقين كه عين اليقين است رسيده باشد زيرا يقين داراى سه درجه است : - علم اليقين - حق اليقين - عين اليقين انسان چگونه مىتواند صاحب عين اليقين بشود ؟ با « أخلص له موحدا » . يعنى انسان در سرزمين وجودش هيچ‌كس را نبيند . همان‌طور كه در ليوان آب اگر ذره‌اى خار و خاشاك ببينيم از نوشيدن آن خوددارى مىكنيم و آن را ناخالص و ناپاك مىدانيم ، انسان موحد نيز بايد چنين باشد يعنى آن‌قدر صاف و زلال باشد كه در سرزمين وجودش جز خدا را نبيند . خداوند متعال در حديث قدسى ، خويش را چنين معرفى مىفرمايد : كنت كنزا مخفيا فاجببت ان اعرف فخلقت الخلق لكى اعرف . « 1 » من گنج پنهانى بودم پس دوست داشتم كه شناخته شوم پس خلق را آفريدم تا مرا بشناسند . كليد گشودن اين گنج پنهان قلب انسان است ، و قلب از ديدگاه قرآن و عرفان وسيلهء ادراك و معرفت آدمى است . اگر دفينه‌هايى كه در اين كانون نهفته شده شناسايى شود ، انسان حقايق الهى را به بهترين وجه ممكن درك مىكند زيرا خداوند خود مىفرمايد : وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها . « 2 » علم به كليهء اسماء را به آدم آموخت . و اين معرفت تنها در سايهء تزكيه يا تهذيب ميسر مىشود ، يعنى پاك كردن دل از رجس كثرت و اتصال آن به مقام وحدت و اين يعنى رسيدن به اخلاص و دست يافتن به قلب سليم . يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ . « 3 » روزى كه نه مال و نه فرزندان

--> ( 1 ) . موسوعة اطراف الحديث النبوى الشريف ، ج 6 ، ص 507 . ( 2 ) . بقره / 30 . ( 3 ) . شعراء / 89