السيد ثامر العميدي ( مترجم : عليزاده )
116
المهدي المنتظر ( ع ) في الفكر الإسلامي ( در انتظار ققنوس ) ( فارسى )
ابن مسعود - يعنى طريق على بن ابى طالب عليه السّلام ، ابو سعيد خدرى ، ام سلمة و ابو هريرة - هم به صورت « نام او نام من است » ، روايت شده است و نمىتوان تصوّر تبانى همهى اين ائمهى حديث با يكديگر را بر سر اسقاط اين « اضافه » روا شمرد ، در حالى كه همگى آن را از طريق عاصم بن أبى النجود نقل كردهاند . اساسا پذيرش احتمال اسقاط عمدى محال است . چون اين فقرهى اضافى از اهميت فوقالعادهاى در ردّ سخن طرف مخالف ايشان برخوردار است . بنابراين ، روشن مىشود كه عبارت پيشگفته به روايت ابن مسعود از طريق عاصم افزوده شده است ، حال يا از طرف پيروان « حسنيون » جهت ترويج ايدهى مهدويّت محمد بن عبد الله بن حسن مثنّى يا از طرف پيروان « عباسيون » جهت تبليغ و تثبيت فكر مهدويّت محمد بن عبد الله ابو جعفر منصور عباسى و آنگاه احتمال جعل ، تأييد و تأكيد مىشود كه بدانيم محمد بن عبد الله بن حسن مثنّى داراى لكنت زبان بود و ياران وى بر ابو هريرة دروغ بستند كه وى روايت كرده : اسم امام مهدى ، محمد بن عبد الله است و بر زبان وى لكنتى عارض است . « 1 » از آنجا كه سه حديث نخست از روايت عاصم بن أبى النجود از زرّ بن حبيش از عبد اللّه بن مسعود مخالف با رواياتى است كه بزرگان و حفّاظ حديث از وى - يعنى عاصم - نقل كردهاند ، حافظ ابو نعيم اصفهانى ( م 430 ه ) ، در كتاب خود مناقب المهدى به تتبع مجموع طرق اين حديث از عاصم پرداخته و سى و يك طريق آن را گردآورى كرده است و در هيچ يك جملهى « و نام پدرش نام پدر من است » وجود ندارد ، بلكه تمامى آنها تنها مشتمل بر اين عبارت است : « و نام او نام من است » . كنجى شافعى ( ت 638 ) نيز متن سخن وى را نقل كرده ، آنگاه مىافزايد : اين روايت را غير عاصم هم از زرّ حكايت كرده است مانند عمرو بن حرّة و ديگران كه تنها « نام او نام من است » را روايت كردهاند ، مگر روايتى كه عبيد الله بن موسى از زائدة از عاصم حكايت كرده كه در آن عبارت « نام پدرش نام پدر من است » به چشم مىخورد ؛ امّا فرد خردمند شك نمىكند كه اين عبارت زايد ، در مقابل اتّفاق نظر ائمهى حديث بر مجعول بودن آن ، قابل اعتنا نيست . در پايان گويد : و فصل الخطاب اين باب ، نحوهى برخورد امام احمد بن حنبل با اين حديث است كه با نهايت دقّت خود ، در موارد متعددى
--> ( 1 ) . اين حديث مجعول در معجم احاديث الامام المهدى از مقاتل الطالبيين نقل شده است ؛ ر . ك : صص 163 و 164 .