شنيده و ديده‌ايم و كلام را به ذكر آن‌ها طول نمىدهيم ، زيرا آن از عادات آشكار است . نيز بسيارى را يافته‌ايم كه نسب ايشان ، زمان طويلى بعد از وفات پدرانشان به شهادت شهودى ثابت گرديده كه از راه خوف از زن و اهل ، ايشان را در خفيّه شاهد گرفته بودند . هم‌چنين بسيارى را يافته‌ايم كه دو نفر عادل بعد از وفاتشان شهادت داده‌اند آن شخص ، زنى را به عقد صحيح ، زن خود نموده و بعد از شهادت گرفتن ايشان ، مولودى از او متولّد شده ، طورى كه به حسب عادت بودن آن مولود از او ممكن بوده . پس به حسب شرع ، مولود به او ملحق مىشود . خبر ولادت پسر امام حسن عسكرى عليه السّلام به جهات چندى كه زياده‌اند از جهاتى وارد گرديد كه ساير انساب عرفا و شرعا به آن‌ها ثابت مىشود ، لذا جز عناد و تعصّب دغدغه‌اى در ولادت آن بزرگوار و حجّت كردگار نيست . [ گفتار شيخ طوسى ] بيان قدّوسى عن شيخنا الطّوسى شيخ الطايفه در اين مقام و دفع اين شبههء خام ، چنين فرموده : در نفى ولادت اولاد ، صحيح نيست در مقامى از مقامات ، ادّعاى قطع از كسى صادر شود و براى احدى ممكن نيست در خصوص كسى كه ولدى از او ظاهر نشده ؛ ادّعا نمايد كه من بالقطع مىدانم او ولدى ندارد . بلى ، مىتواند از راه ظنّ بگويد : اگر ولدى داشت ، هرآينه ظاهر مىشد ولى نه از راه علم و يقين ، زيرا گاه ، داعى عقلا مىشود به جهت اغراض مختلفه كه اولاد را كتمان نمايند ؛ چنان‌كه در قديم پاره‌اى از ملوك ؛ مانند اكاسره و پادشاهان عجم بودند كه به واسطهء خوف از آسيب ، خود را پنهان مىداشتند . حكايات ايشان در كتب تواريخ و در ميان مردم ، مشهور است ، حال آن‌كه ميان خلايق ، كسى پيدا مىشود كه از كنيز يا از زنى كه در خفيّه او را تزويج نموده ، ولدى متولّد مىشود و او از ترس زن ديگر يا اولاد خود ، آن‌را مخفى و انكار مىنمايد و اين در