خواهد بود ؛ جبان خواهد بود ؛ و به وقت صبح ، بعد مرور شب ، اعلم الناس خواهد بود ؛ اكرم الناس خواهد بود اشجع الناس خواهد بود ؛ يعنى معدوم النظير خواهد بود در علم و جود و شجاعت . مقصود از اين كلام آن است كه اين خليفه را اللّه تعالى به كرم خود ، اين همه مرتبت و منزلت در يك شب عطا خواهد فرمود و پيش از آن با ضدّ آن موصوف خواهد بود ، نه چنان چه شيعه مىگويند كه امام مهدى عليه السّلام از ايّام طفوليّت معصوم است ، مثل عصمت انبيا عليهم السّلام . انتهى . انصاف اين است كه چنين فهمى را چنان لقبى شايسته است و اين اعتقاد در طرف نقيض مذهب اماميّه است كه آن جناب ، در حال رجوليّت موصوف است به سه صفت خبيثه و سه رذيلهء خسيّه كه مبدأند از براى تمام يا بيشتر اوصاف قبيحه و جملگى منشعب شوند از آنها ، چون حرص و طمع و حقد و حسد و حبّ دنيا و تمام شهوات و لذايذ و امثالها ، كه كمتر جمع شود در يك نفر و در اين خليفهء الهى سال‌ها جمع شده و نشود چنين شخص جاهلى به انواع معاصى مبتلا نشود و با اين حال در چند خبر ايشان است كه مهدى بهتر است از ابى بكر و عمر . پس بايد اندكى تأمّل در اوصاف آن دو كرد كه چه زياده داشتند بر اوصاف رذيلهء مذكوره . جواب : و باللّه التوفيق ؛ حفظ جان و مال و عرض نفس محترم متوقّف است بر مقدارى از علم كه داند ، چگونه حفظ نمايد و از حوادث و آفات نگاهش دارد و قدرتى كه تواند آن چه را داند به جاى آورد و ديانت و تقوايى كه او را وادارد كه آن چه را داند و تواند به عمل آورد و مماطله و مخالفت ننمايد . لهذا در شرع شريف ، شروطى براى آن طايفه مقرّر فرمودند و راه معيّنى براى معرفت احراز آن شروط در ايشان قرار دادند كه تخطّى از آن را در طرف زياده لازم ندانستند و از طرف نقصان جايز ننمودند . چه در هر دو ، اختلال نظام امور معاش و معاد است و در آن نقض غرض از بعثت انبياست . امّا امامت كه رياست كبرى و نيابت خاصّه از نبىّ مرسل است بر جميع بندگان ، بلكه بر