مصطفى محقق داماد

51

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

است كه بايد در زمان شك ، اثر يقين سابق ، كه عبارت از لزوم ترتيب اثر متيقّن است ، ابقا شود . 8 - تنبيهات الف - استصحاب كلى يكى از تقسيم‌هاى استصحاب تقسيم استصحاب به كلّى و جزئى است . چنان كه گفته شد گاهى مورد استصحاب ، فرد معيّن و مشخّص است كه در اينجا استصحاب آن فرد را استصحاب جزئى گويند ؛ در حجيّت چنين استصحابى اختلافى وجود ندارد . اما گاهى مورد استصحاب امر جزئى نيست ، بلكه مفهومى كلّى است كه بر افراد متعدّد صدق مىكند ، چنين استصحابى را استصحاب كلّى گويند . اقسام استصحاب كلى : عالمان اصول براى استصحاب كلّى اقسامى را ذكر كرده‌اند و در حجيّت هريك جداگانه بحث نموده‌اند . ما به اختصار در مورد هريك توضيحى مىدهيم : 1 - استصحاب كلّى قسم اوّل آن است كه كلّى در ضمن فردى از افرادش موجود شود سپس در بقاى كلّى ترديد شود و منشأ شك در بقاى كلّى ، شك در بقاى همان فرد معينى است كه كلّى در ضمن آن موجود شده است . علماى اصول اين نوع از استصحاب كلى را جارى مىدانند . « 1 » مثلا عقد لازمى تحت عنوان بيع منعقد مىگردد سپس در بقاى بيع به دليلى ترديد مىگردد ، در نتيجه در بقاى عقد لازم - كه عنوانى است كلّى و در ضمن بيع موجود شده بود -

--> ( 1 ) - خويى ، سيد ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 3 ، ص 103 . شيخ انصارى ، فرائد الاصول ، ص 371 . امام خمينى ، الرسائل ، ج 1 ، ص 126 . ملكى ، ميرزا حبيب ا . . . ، تلخيص الاصول ، ص 270 . نايينى ، ميرزا محمد حسين ، فوائد الاصول ، تقريرات ، ج 4 ، ص 413 .