مصطفى محقق داماد
50
مباحثى از اصول فقه ( فارسى )
فعل ، مانعى براى اظهار نظر در خصوص نفس عمل يا نحوهء تحقّق آن نداشته باشد . در اينجا توضيح مختصرى ضرورى است ؛ همان گونه كه مىدانيد ائمّه عليهم السّلام و يارانشان تماما از طرف حكّام و سلاطين جور پيوسته در معرض تعقيب قرار داشتهاند ، و براى حفظ اساس اسلام و بقاء تشكيلات مخفى و علنى شيعيان گاه مصلحت بوده است به پنهانكارى تن دهند كه يكى از مظاهر مشهور آن تقيّه است . چون خلفاى غاصب و ستمگر غالبا براى پى بردن به فعاليّت شيعيان جاسوسانى پيرامون ائمّه عليهم السلام مىگماشتند و ايشان نيز بر اين امر وقوف داشتهاند ، براى حفظ اسرار مبارزهء شيعه به ناچار با اتّخاذ روشهاى مختلف و استفاده از شيوههاى گوناگون پنهانكارى و مبارزهء مخفى ، گاهى فرصت و امكان لازم براى تبيين علنى موازين شرعى را نداشتهاند . بنابراين در مطالعه تقرير معصوم و اتّخاذ سند به آن بايد هميشه به اين مسئله توجّه شود كه آيا ائمه عليهم السّلام آزادى و امكان امر بمعروف و نهى از منكر را داشتهاند يا به نحوى از انحاء دچار محظور بودهاند . سنّت قولى سنت قولى در اصطلاح به روايت ، خبر و حديث اطلاق مىشود . براى آنكه دانشپژوهان ارجمند نسب به موضوع احاديث و اخبار و تاريخ تكوين و تدوين آن و اصطلاحات رايج در پيرامون آن آگاهى مختصرى داشته باشند ، مناسب مىدانيم كه مطالبى را ذيلا بطور اجمال مطرح سازيم .