مصطفى محقق داماد

40

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

اطهار مىگردد ؛ از جمله در مسئله مسح رأس مىباشد كه شيعه به مقدارى از رأس اكتفا مىكند و اهل سنّت تمامى رأس را مىشويند ؛ در اين رابطه ، زرارة بن اعين كه از اصحاب كبار حضرت صادق ( ع ) و از راويان بزرگوار حديث است براى آنكه از موضوع بنحو استدلالى آگاه گردد و بتواند احيانا در مباحثات فقهى بر حريف چيره شود به محضر آن حضرت شرفياب شده و استعلام مىكند : « من اين علمت انّ المسح ببعض الرأس ؟ » يعنى از كجا براى شما معلوم شد كه مسح را بايستى به مقدارى از رأس انجام داد ؟ حضرت در پاسخ فرمود : « لمكان الباء . » يعنى به دليل حرف « باء » ؛ كه اشاره است به آيهء شريفه وضو كه مىفرمايد : « وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ « 1 » . » حضرت صادق ( ع ) با اين طريق ، روش اجتهاد و تمسّك به قرآن مجيد را به زراره مىآموزد و همان‌طور كه ملاحظه مىكنيد موضوع نيز بسيار دقيق و ظريف است . حضرت مىخواهد بفرمايد قرآن نفرموده است سرتان را مسح كنيد ، بلكه فرموده است به سرتان مسح كنيد . و روشن است كه وقتى مىگويند دستت را به ديوار بكش ، به معناى آن نيست كه تمامى ديوار را دست بكشى بلكه منظور جزئى از آن است . اگر چنانچه بهره‌بردارى از قرآن توسط ياران امام ممنوع بود چرا زراره استعلام مىكند و چرا امام پاسخ مىدهد ؟ !

--> ( 1 ) سوره مائده آيه 5 .