مصطفى محقق داماد
118
مباحثى از اصول فقه ( فارسى )
طىّ مسافت عقلا ملازمه برقرار است ، لذا حكم شارع مبنى بر وجوب ذى المقدّمه ( عمل حج ) مستلزم حكم به وجوب مقدّمه ( طى مسافت ) نيز مىباشد . اينگونه دليل عقلى را ، جهت آنكه عقل به تنهايى به حكم شرعى يعنى وجوب مقدّمه و اصل نگرديده بلكه با كمك حكم شارع يعنى وجوب ذى المقدّمه آن را اكتشاف نموده است ، غير مستقلّات عقليّه گويند . علماى اصول در مبحث غير مستقلات عقليّه مباحث گوناگونى را نظير مقدّمه واجب ، مبحث ضد ، مبحث اجزاء و غيره مطرح كردهاند ولى ما فقط به طرح بحث مقدّمه واجب ، براى نمونه ، بسنده كرده ، و ساير مباحث را به كتب مفصّلتر واگذار مىكنيم « 1 » . مقدّمه واجب - هرگاه بين عمل واجبى كه شارع مقرر داشته با امر ديگرى آنچنان پيوستگى و ارتباط موجود باشد كه بدون تحقّق امر مذكور انجام آن عمل واجب ، غير ممكن باشد ، در اينجا عمل واجب را ذى المقدمه ، و آن امر ديگر را مقدمه مىگويند . صاحب معالم مىگويد : مقدّمه واجب چيزى است كه واجب بدون آن تمام نمىشود « 2 » . علماى اصول تحت عنوان فوق بحث مىكنند كه آيا لازمه منطقى و عقلى صدور امر شارع نسبت به ذى المقدّمه ، وجوب مقدّمه است ؟
--> ( 1 ) رجوع شود به كتابهاى : كفاية الاصول محقّق خراسانى ؛ تقريرات آقا ضياء عراقى ؛ تهذيب الاصول ( تقريرات حضرت امام خمينى مدظله العالى ) ( 2 ) معالم الاصول ، مبحث مقدّمهء واجب .