به گونه‌اى است اگر آن مقدار از روايات ، تفصيلا معلوم شود ( مثلا معلوم شود كه آن مقدار مقطوع الصدور ، همان رواياتى است كه در كتب معتبره اربعه آمده است ) علم اجمالى كبير ( يعنى علم اجمالى به ثبوت تكاليف بين روايات و ساير امارات ، مانند اجماعات منقوله ، شهرت و . . . ) منحلّ مىشود به علم تفصيلى به تكاليف در مضامين اخبار و رواياتى كه به‌طور تفصيل ، معلوم الصدور بوده‌اند ، و شكّ بدوى به ثبوت تكاليف در مورد ساير امارات غير معتبره . به بيان ديگر : اگر علم تفصيلى حاصل شود كه اخبار مقطوع الصدور ، همان مقدار اخبارى است كه در اختيار ما قرار دارد ، علم اجمالى وسيع ( كه در مورد تكاليف بين اخبار و ساير امارات بود ) منحل مىشود به علم تفصيلى ( مبنى بر اين تكاليف در همين مقدار از روايات است ) و شكّ بدوى در خارج دايره روايات ( يعنى در محدودهء ساير امارات غير معتبره ، مانند شهرت ، اجماع منقول و . . . ) و لذا در اين موارد مىتوان برائت جارى نمود . و لازم ذلك . . . مصنّف در اين متن اشاره دارد به جواب از اشكال مرحوم شيخ قدّس سرّه بر وجه اوّل دليل عقلى ، به اين بيان : اشكال شيخ مرحوم شيخ مىفرمايد : مقتضاى انحلال علم اجمالى مذكور ، اين است كه فقط اخبار مثبتهء تكليف ، حجّت شوند نه اخبار نافيه ، و حال آنكه مدّعا ، اعمّ است ، زيرا مقصود ، اثبات حجّيت اخبار است ، چه در صدد اثبات تكليف باشند و چه نفى آن . توضيح مطلب اينكه : اخبار بر دو دسته‌اند : 1 - اخبار مثبته : يعنى اخبارى كه حكمى را ثابت مىكنند ، اعمّ از حكم وضعى ( صحّت و بطلان و . . . ) و حكم تكليفى ( الزامى و غير الزامى ) . مثل اينكه خبرى مىگويد : فلان چيز واجب يا حرام ، و يا مستحبّ يا مكروه است و يا فلان چيز صحيح يا باطل است .