كه فقط در يك معنا به كار رفته و جمع بودنش نشانهء ارادهء افراد همين معنا است ، نه اينكه از « عيون » مثلا سه معنا يا بيشتر قصد شده باشد . بنابراين در تثنيه و جمع ، استعمال لفظ در اكثر از يك معنا لازم نمىآيد ، بلكه تثنيه و جمع در دو فرد يا افرادى از يك معنا استعمال مىشوند . پس مثلا وقتى گفته مىشود : « جئنى بعينين » ، مقصود آن است كه دو فرد از عين جاريه ( چشمه ) يا دو فرد از عين باكيه ( چشم ) اراده شده است ، نه اينكه هم عين جاريه اراده شده باشد و هم عين باكيه . اشكال مقدّر : اگر مقصود از مثنّى ، دو فرد از يك معنا باشد ، لازم مىآيد معناى مثنّى « كلّى » باشد كه داراى افرادى هست و اين در « اجناس » اشكالى ندارد ، اما در مورد « علم » هاى شخص با اشكال مواجه مىشود . مثلا در « زيدان » ، « زيد » يك معناى كلّى نيست كه داراى دو فرد باشد ، بلكه دو « زيد » ( زيد بن عمرو ، زيد بن بكر ) از تثنيه اراده شده است . پس در مثنّى ، نمىتوان گفت كه دو فرد از يك معنا مقصود مىباشد . جواب اشكال : مصنّف دو جواب به اين اشكال مىدهد : جواب اوّل ( و التّثنية و الجمع فى الأعلام . . . ) در مورد تثنيه و جمع أعلام ( مثل زيدان ، زيدون و . . . ) بايد گفت كه ابتداء مفرد آن به « مسمّى » تأويل مىرود ، سپس تثنيه و جمع تشكيل مىيابد ، مثلا « زيدان » در حقيقت ، تثنيه « مسمّى بزيد » است نه زيد ، به تعبير ديگر : زيدان يعنى : « مسمّيان بزيد » ، و معلوم است كه « مسمّى » اسم جنس و كلّى است كه داراى افرادى مىباشد ( زيد بن عمرو ، مسمّى به « زيد » است و زيد بن بكر هم مسمّى به « زيد » است و . . . ) . بنابراين « زيدان » داراى يك معنا ( مسمّى به زيد ) مىباشد ولى از او دو فرد اراده شده است و لذا استعمال لفظ در اكثر از يك معنا پيش نمىآيد . جواب دوّم ( مع أنّه لو قيل . . . ) در باب تثنيه و جمع ، دو مبنا وجود دارد :