الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : جميشد سميعى )

127

كفاية الأصول ( فارسى )

بر دو قسم‌اند : 1 - مفردات ، 2 - مركبات . * مفردات خود بر چند قسم‌اند ؟ بر دو قسم‌اند : 1 - جوامد ، 2 - مشتقات . * مقصود از وضع مواد مفردات فى المثل در ( غلام زيد ) چيست ؟ اينست كه : غلام ( در عبارت مذكور ) به اعتبار اينكه نكره است ، عامّ بوده و موضوع له آن نيز عام است . و زيد به ملاحظهء اينكه علم بوده ، وضعش خاص و موضوع له آن نيز خاص است . * مراد و مقصود از وضع هيئت چيست ؟ خصوصيت اعرابى مفردات واقع در يك جمله مىباشد . فى المثل : كلمهء ( زيد ) در مثال بالا چون مضاف اليه است ، مجرور است چرا ؟ زيرا : واضع عرب بطور كلى فرموده : كلّ مضاف اليه مجرور . * از مطالب فوق چه مطلبى بدست مىآيد ؟ اينكه : وضع مواد ، شخصى و جزئى است . يعنى : خصوص كلماتى كه در يك جمله واقع شده‌اند ، مورد وضع واضع‌اند اعم از اينكه : وضع و موضوع له آن‌ها عام باشد و يا خاص . * مرادتان از اينكه وضع مفردات از جمله جوامد ، شخصى است چيست ؟ يعنى كلماتى همچون ( زيد ) و يا ( انسان ) و يا ( حجر ) و يا ( شجر ) ، با همين ماده و هيئت معينى كه دارند ، هركدام براى معناى خود وضع شده‌اند و يك وضع بيشتر ندارند . * مركبات خود بر چند قسم‌اند ؟ بر دو دسته‌اند : 1 - مركب تام ، 2 - مركب ناقص . * مركب ناقص چيست ؟ آن است كه : سكوت در برابر آن صحيح نيست . فى المثل : سكوت در برابر متكلم كه مىگويد : گل سرخ ، و دست من ، درست نيست . و لذا : مركب تام آن است كه : يصح السكوت عليها . * مركب تام خود بر چند قسم است ؟ بر دو قسم : 1 - مركب تام انشايى ، 2 - مركب تام خبرى . * مركب تام انشايى چيست ؟