آن حمل كرد تا قرينهء خلاف و اصل گردد . و اين اصل بر شنونده و گوينده حجت است ، زيرا نه گوينده حق دارد شنونده را از اينكه حمل بر معناى حقيقى كرده مؤاخذه كند و نه شنونده حق دارد آن را حمل بر معناى مجازى كند . و الا مورد بازخواست قرار خواهد گرفت . مثلا كلمهء « دكتر » به كسى اطلاق مىگردد كه مراحل خاصى از تحصيلات دانشگاهى را به اتمام رسانده باشد ، امّا اطلاق اين كلمه به دانشجوى دكترا مجاز است . در مادهء 158 آيين دادرسى مدنى : پاكنويس حكم را دادنامه ناميده ، پس اگر به پيش‌نويس حكم دادنامه اطلاق شود مجاز است . اصالة الحقيقه از اصول لفظيه است . ( در مقابل « اصول عمليه » ) آيا اصالة الحقيقه حجت است يا خير ؟ به مبحث « اصول لفظيه » رجوع شود . 58 . اصالة الحلّية « 1 » معنى اين اصل اين است كه انسان نسبت به اشياء موجود در خارج حق هرگونه دخل و تصرف را دارد ، مگر در مواردى كه دليل بر منع وارد شده باشد . پس هرگاه در حلال يا حرام بودن چيزى شك كرديم با اجراى اصل حليت حكم به حلال بودن مىكنيم . مثلا نمىدانم استعمال دخانيات حرام است يا حلال ؟ با اجراى اصالة الحلّية حكم به حليت مىكنم . اصل حليت مترادف با اصل اباحه است . « 2 » دليل اين اصل آيات و رواياتى است كه به برخى از آنها اشاره مىشود . الف . خداوند در قرآن مىفرمايد : « او كسى است كه تمام آنچه را كه روى زمين وجود دارد براى شما خلق « 3 » نموده » آيه در مقام امتنان است . و آن‌هم زمانى مفهوم خواهد داشت كه نعمت‌هاى الهى ازهرجهت حلال باشد . مگر موارد استثنايى كه با ادله تبيين گشته است . ب . در روايات آمده است : 1 . تمام امور بر تو حلال است مادامىكه علم به حرمت كارى پيدا كنى . « 4 » 2 . در تمام امور آزادى عمل وجود دارد تا نهيى وارد گردد . « 5 » 3 . آنچه را كه خدا حلال كرده ، پس آن حلال است و آنچه را حرام كرده پس همو حرام است . اما آنچه را كه به سكوت برگزار كرده است شما را از تكليف و تعهد نسبت به آن معاف كرده است ، آن را به‌همين‌صورت پذيرا شويد ، خدا فراموش نكرده است . « 6 »

--> ( 1 ) . الوافية فى اصول الفقه ، ص 185 . ( 2 ) . به مبحث « اصالة الاباحه » رجوع شود . ( 3 ) . « هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً » ، سورهء مباركهء بقره ، آيهء 29 . ( 4 ) . « كل شيء لك حلال حتى تعلم انه حرام بعينه » ( وسائل الشيعة ، باب 4 از ابواب ما يكتسب به حديث 4 ) . ( 5 ) . « كل شيء مطلق حتّى يرد فيه نهى » ، وسائل الشيعة ، باب 12 از ابواب صفات قاضى ، حديث 60 . ( 6 ) . ما احل اللّه فهو حلال و ما حرم فهو حرام و ما سكت عنه فهو عفو فاقبلوا من اللّه عافيته فان اللّه لم يكن ينسى شيئا ، مكتب‌هاى حقوقى در حقوق اسلام ، ص 66 .