123 . امر مولوى امر مولوى عبارت است از طلب حقيقى چيزى به جهت مصلحتى كه در آن چيز وجود دارد به گونه‌اى كه به امتثال آن امر پاداش و به مخالفت آن كيفر مترتب مىشود ، مثل امر به اقامهء نماز و گرفتن روزه . امر مولوى در مقابل امر ارشادى است . امر ارشادى كدام است ؟ تشخيص امر مولوى از ارشادى چگونه است ؟ به مبحث « امر ارشادى » رجوع شود . 124 . امر واقعى اولى به مبحث « اجزاء » رجوع شود . 125 . امكان به مبحث « امتناع » رجوع شود . 126 . امور اعتبارى « 1 » امورى را كه انسان تصور مىكند يا متأصل‌اند و يا غير متأصل هستند . الف . امور متأصل كدام‌اند ؟ امور متأصل امورى هستند كه در عالم تكوين و واقع حقيقتا وجود داشته ، و وجود آنها معلول يك سرى علل تكوينيه است . نه آنكه با انشاء و اعتبار ديگران با لفظ و اراده به‌وجود آمده باشد . همانند اعيان خارجيه ( رضا - درخت - اسب ) . ب . امور غير متأصل كدام است ؟ امور غير متأصل بر دو قسم است : 1 . انشايى يا اعتبارى ؛ 2 . انتزاعى . 1 . انشايى يا اعتبارى به امورى گويند كه در عالم فرض با جعل و اعتبار عقلاء و عرف موجود مىشود ، و داراى آثار مادى است و موضوع احكام است ، و منشأ عينى ندارند و قابل لمس نيستند همانند « كلاهبردارى » . عنوان كلاهبردارى وجودش امر خارجى و مادى نيست ، بلكه فرضى و اعتبارى است ، كه قانونگذار فرض كرده ولى آثار مادى دارد . 2 . انتزاعى به امورى گويند كه قابل جعل يا انشاء نبوده ، و وجود او تابع وجود منشأ انتزاعش است . لذا منشأ انتزاع آن امر مادى است . ولى خودش وجود خارجى ندارد . مثل كلياتى كه از اعيان خارجيه انتزاع مىشود . همانند : « امكان ، وجوب ، فوقيت ، تحتيت ، پستى ، بلندى و . . . امور اعتبارى و آثار آن الف . معتبر ( به صيغهء اسم فاعل ) ، و انشاءكننده : 1 . گاهى فقط شارع است . 2 . زمانى تنها عقلاء و اهل

--> ( 1 ) . مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 1 ، ص 95 ؛ بدائع الافكار ، ص 63 .