الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
36
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
1 - بايد به دنبال اجتهاد و تقليد رفت و نه به دنبال احتياط . 2 - اينكه سيرهء مستمرّهء علما بر اين است كه در عبادات قصد تعيين و قصد تمييز شرط است و لذا ابتداء عمل را از روى احتياط تكرار نمىكنند ، بلكه ابتدا به دنبال اجتهاد و تقليد مىروند . 3 - اينكه وقتى مكلّف قادر بر اجتهاد و تقليد است و لكن به دنبال اجتهاد و تقليد نمىرود و مرتبا اعمال عبادى را تكرار مىكند مورد مذمّت عرف قرار مىگيرد ، چرا كه فكر مىكنند او به اين شكل عبادات را ملعبه قرار داده است . بنابراين با اين سه وجه ادعا مىكنم كه قبل الفحص ، تكرار عبادت از روى احتياط درست نيست . جناب شيخ اگر كسى جازما بالنيّة وارد عمل شود و بگويد فلان عمل را بجا مىآورم قربة الى اللّه ، به نحوى كه اگر از او بپرسيم كه آيا شما از تمام اجزاء و شرايط عمل مطلع هستى بگويد : بله ، وظيفهام را مىدانم و لكن در اثناء عمل در اثر عارق زدن يا خميازه كشيدن به تردّد بيفتد كه آيا عملم درست است يا نه ؟ چه بايد بكند ؟ در پاسخ شما مىگويم : اگر از اوّل چنين ترديدى داشت به نظر من وظيفهاش اجتهاد و تقليد است ، و لذا يا بايد برود مجتهد بشود و يا اينكه برود رسالهء مرجعش را ببيند . امّا اكنون كه پس از جزم ، در اثناء نماز دچار شك و ترديد شده است مىگويم : در اينجا دو قول و يا وجه است : 1 - يك وجه اينكه بله مىتواند عملش را تمام كند ، چرا كه او از اوّل جازما بالنية وارد عمل شده است و ترديدى نداشته است و اين جازما بالنية بودن به عمل او روح داده است و عبادتش ذى روح است و لذا ترديد در اثناء عمل بىمعناست و لذا مىتواند نمازش را ادامه داده تمام كند ، بعد از آن فحص كرده ببيند عملش مطابق واقع بوده يا نه ؟ اگر باطل بوده كه بايد اعاده كند و الّا هيچ . 2 - قول ديگر اين است كه : الجزم بالنية كما انّه معتبر ابتداء ، معتبر استدامة يعنى : جزم به نيت همانطور كه از اوّل معتبر است ، يعنى اگر از اوّل مردّد باشى حق ورود به عبادت را ندارى ، استدامة هم معتبر است . پس : اگر در اثناء عمل ترديد نمودى بايد عمل را قطع كرده ، حكم مسئله را ياد گرفته و آن را جازما بالنية بجا آورى . جناب شيخ نظر خود شما در پاسخ به سؤال مذكور چيست ؟ ما قائل به تفصيل هستيم ، يعنى از چنين مكلّفى مىپرسم اين ترديد و نگرانى كه در اثناء