تعارض منطوق و مفهوم پيش مىآيد . نكته : ادلهء برائت منطوقا و مفهوما در شك بدوى استعمال شده ، تعارضى هم لازم نمىآيد . فى المثل : وقتى نمىدانى دعاء عند الهلال واجب است يا نه ؟ ، اين ادله مىگويند : رفع . يعنى : مادامىكه علم به دعاء عند الهلال ندارى ، وجوب دعا از شما برداشته شده است . خلاصه اينكه : يا بايد ادلهء برائت را در باب شك بدوى جارى كنيد ، يا اينكه از اين ادلّه ، در باب علم اجمالى ، وجوب احتياط را برداشت كنيد . * چگونه مىتوان وجوب احتياط را از ادلّهء برائت برداشت نمود ؟ بدين صورت كه : 1 - مفهوم اين ادلّه مىگويد : تكليفى را كه مىدانى نسبت به آن مكلّفى و نه مرخّص 2 - در ما نحن فيه اجمالا مىدانى كه يكى از اين دو عمل بر تو واجب است 3 - عقل مىگويد : ترك هريك از طرفين شبهه احتمال عقاب دارد . 4 - دفع عقاب محتمل واجب است . پس : على الظاهر ، من باب مقدّمهء علميه هر دو بر تو واجب‌اند . * عبارة اخراى پاسخ شيخ بطور خلاصه در يك شكل منطقى چگونه است ؟ اينست كه : اگر بخواهيم از اخبار برائت در ما نحن فيه استفاده كنيم از سه حال بيرون نيست : 1 - يا بايد اصل برائت را نسبت به واحد معين از ظهر و جمعه جارى كنيم . بدين معنا كه فى المثل بگوئيم : ظهر ، معيّنا واجب نيست ، و يا بالعكس . 2 - و يا بايد نسبت به احدهما على البدل و لا على التعيين استفاده كنيم ، يعنى به اختيار و انتخاب خود ، از يكى از دو طرف شبهه ، يعنى ظهر يا جمعه ، صرف‌نظر كنيم . 3 - و يا از اصل برائت نسبت به هريك از ظهر و جمعه استفاده كرده به هريك از دو طرف شبهه كه رسيديم آن را ناديده بگيريم . امّا : هريك از صور فوق مبتلا به اشكالى است : اشكال صورت اوّل اينست كه : ترجيح بلا مرجّح پيش مىآيد كه امرى محال است . اشكال صورت دوم اينست كه : در اين اخبار اثرى از بدليّت وجود ندارد . اشكال صورت سوم اينست كه : 1 - منطوق روايات ، صرف‌نظر از علم اجمالى ، وضعيّت خصوص هريك از طرفين را روشن