( * ) سنجش و لحاظ اين ادلّه غير علمى با دو اصل ( احتياط و تخيير ) چگونه است ؟ نسبت اين ادلّه ( امارت غير علمى ) با اصول ، همان نسبتى است كه ادلّهء علمى با اصول دارند ، يعنى : اين ادلّه ( امارات غير علمى ) نسبت به دو اصل مزبور وارد هستند . ( * ) چرا ؟ زيرا كه موضوع احتياط ، احتمال عقاب و موضوع تخيير عدم رجحان است ، و بديهى است كه پس از قيام امارهء معتبرى كه حجّت شرعى است ، در مورد اين دو اصل ، موضوعشان مرتفع مىگردد ، چرا كه با وجود حجّت ، نه احتمال عقابى وجود دارد تا احتياط تحقق يابد و نه براى عدم رجحان موردى باقى است تا بتوان به تخيير تمسّك نمود ، بلكه وظيفه اين است كه به مؤدّاى امارهء اقامه شده عمل كنيم . ( * ) پس سنجش و ملاحظهء اين ادلّه ( امارات غير علمى ) با اصولى از قبيل برائت و استصحاب چگونه است ؟ از آنجا كه امارات غير علمى افاده‌اى بيش از ظنّ ندارند و موجب سبب علم نمىشوند به تنهايى نمىتوانند موضوع اين قبيل از اصول را مرتفع سازند چرا كه موضوع دو اصل مزبور عدم العلم است ، و لذا اگر بواسطهء يك دليل معتبرى كه مناط حجّيت امارات است ، امارهء معارض با اصل را بر اصل مقدّم بداريم ناگزير به عنوان تخصيص مىباشد . ( * ) حاصل مطلب در عبارت ( و امّا الدّليل الدّال على اعتبار فهو و ان كان علميّا الّا انّه . . . . الخ ) چيست ؟ پاسخ به يك سؤال مقدّر است مبنى بر اينكه : اگرچه مسئله همان‌طور است كه شما تقرير نموديد ، امّا درعين‌حال مىتوان گفت : ادلّهء حجيّت امارات مثل آيهء نبأ و برخى از اخبار قطعى الدلالة كه از ادلّهء علمى هستند ، نسبتشان با اصول ( عمليه ) ورود است ، چرا كه پس از قيام اين ادلّه ، موضوع اصول مذكور مرتفع مىشود ، در نتيجه مىتوان گفت : ادلّه ، به طور مطلق بر اصول ورود دارند ، نه اينكه نسبت به برخى ورود و نسبت به برخى قائل به تخصيص شويم . ( * ) پاسخ جناب شيخ به سؤال مذكور چيست ؟ مىفرمايد : بله در اينكه ادلّه حجيّت امارات ، دليل علمى هستند ترديدى نيست لكن : 1 - نبايد از اين نكته غافل شد كه مفاد اين ادلّه حكم ظاهرى است ، همان‌طور كه مفاد اصول نيز حكم ظاهرى است . 2 - مراد از حكم ظاهرى ، آن حكمى است كه در مورد جهل مكلّف به واقع و با قيد عدم علم به آن جعل مىشود .