و معيار ما در راوى عدالت باشد ، بالاجماع ايشان عادلند و شيعه بر حجيّت روايات آنها اجماع دارند و اگر مناط و معيار عمل الاصحاب هم باشد ، باز مىگوئيم ، اصحاب نيز به روايات اين‌ها عمل كرده‌اند . * دوّمين گروه از راويان در تقسيم شيخ چه كسانى هستند ؟ گروه مقلّده هستند ، يعنى كسانى كه حتّى در اصول دين هم مقلّد بوده‌اند و به روايات تمسّك مىجسته‌اند ، بنابراين اگر از آنها سؤال مىشد چرا مىگويى خدايى هست ، مىگفتند : از امام صادق به ما روايت شده كه خدايى هست و يا اينكه معادى هست و هكذا . بله طريق ايشان در اعتقادات خطا و اشتباه است ، لكن اعتقادشان نوعا صحيح بوده و اين مقدار خطا از آنها قابل اغماض و به نظر ما فاسق به شمار نمىآيند . وقتى فاسق نبودند ، مانعى از حجيّت و پذيرش اخبار آنها وجود ندارد . از طرفى از كجا مىگوييد كه اخباريين همگى مقلّد صرف بوده‌اند ، بلكه جماعت بسيارى از آنها از اصحاب الجملة بوده‌اند ، يعنى با همان عقل فطرى خداى را شناخته و باور قلبى دارند ، اگرچه در مقام بيان قادر بر استدلال و به طريق اولى قادر به دفع شبهات نباشند ، كه در امور اعتقادى نيز همين شناخت اجمالى كافى بوده و لازم نيست كه شناخت تفصيلى و برهان منطقى پيدا كنند . * اگر اشكال شود كه اخباريين حتى از اصحاب الجملة هم نبوده‌اند چرا كه اصحاب الجملة در پاسخ به سؤالات دست به استدلال مىزنند ، هرچند قادر به ترتيب منطقى پاسخشان نباشند ، همچنان كه آن اعرابى ( انسان باديه‌نشين ) در پاسخ به اينكه چه دليلى بر وجود خدا دارى ، مىگويد : البعرة تدلّ على البعير و اثر الاقدام تدلّ على المسير و . . . و يا پاسخ آن پيرزن در هنگام چرخاندن چرخ و هكذا . و حال آنكه اخباريين از اين گروه هم نيستند ، چرا كه اصولا استدلالى ندارند ، نه اجمالا و نه تفصيلا ، بلكه هر سؤالى پيرامون موضوعى از موضوعات اعتقادى بپرسى مىگوييد : روينا كذا و كذا . بنابراين اخبارى فاسد العقيده است و نبايد به روايات او اعتماد نمود شيخ طوسى چه پاسخى مىدهد ؟ شيخ طوسى مىفرمايد چه اشكال دارد كه ما بگوئيم : حضرات اخباريين عارف باللّه بوده و معارف عقيدتى را باور دارند و يقين مطلوب نيز در اين مقام براى آنها نيز حاصل گرديده است و لذا اينان نيز از اصحاب الجملة هستند ، منتهى از آنجا كه اقامهء دليل و ذكر برهان براى آنان سخت مىنموده ، راه آسان را برگزيده‌اند كه همان نقل روايت است و لذا در پاسخ مىگفته‌اند : روينا كذا و كذا . * اگر اشكال شود كه شيوهء اخباريين تالى فاسد داشته و مستلزم دور است ، چرا كه :