الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

187

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

ترجمه : ( مقالهء مرحوم شيخ بهايى ) شيخ بهائى در اول كتاب اربعين خود فرموده است : استدلال به حديث مشهور نبوى صلّى اللّه عليه و آله كه فرموده است : « كسى كه از امّت من چهل حديث را حفظ كند ، خداى تعالى او را فقيه و عالم محشور مىفرمايد » بر حجيّت خبر واحد ، كمتر از استدلال به آيهء شريفهء ( نفر ) نمىباشد . در اين كلام شيخ اشاره است به اينكه : استدلال به آيهء شريفهء نفر در اثبات حجيّت خبر واحد ، در نهايت ضعف و سستى است ، زيرا كه استدلال به حديث براى اين منظور ، سست و ضعيف است . چنان كه وجه ضعيف دلالت آن ( حديث ) در باب تمسّك به اخبار جهت حجّيت خبر واحد خواهد آمد . إن شاء اللّه تعالى . ( استدراك ) پس از بيان اشكال سوم و توضيح آن و رجوع از آن مىفرمايد : ولى ظاهر روايتى كه از كتاب ( علل ) فضل ابن شاذان نقل شده اين ايراد ( سوم ) را دفع مىكند . منتهى حديث مذكور خود از اخبار آحاد است ، فلذا در برگرداندن آيه از ظاهرش و توجيه تمسّك به آن جهت اثبات حجيّت خبر واحد ، نافع نمىباشد ، علاوه بر اينكه دلالت اين روايت بر مدّعا ممنوع است ، زيرا غالبا تعدد و پراكندگى كسانى كه به زيارت حج و طواف بيت اللّه الحرام مىروند ، به نحوى است كه وقتى جمعا حديثى را از امام نقل مىكنند ، غالبا براى مستمعين ، قطع به حكم اللّه واقعى حاصل مىشود . در چنين صورتى حذر بر ايشان واجب است ، ( چرا كه عمل برطبق قطع و مقتضاى يقين امرى است مسلّم و بدون اختلاف ) . پس ، اطلاق روايت مذكور ، تنزيل‌شوندهء بر همين معناست كه امرى است غالب الوقوع . بنابراين ، دليلى در آيه بر حجيّت خبر واحد ظنّى وجود ندارد .